یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٦ - مفهوم تکامل در تاریخ - تعریف، هدف و مقصد

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٣٨٥

انسان به رغم آماده بودن زمینه، از آسایش انسانی برخوردار نیست؟

این تقصیر علم نیست، تقصیر ایدئولوژیهای فرمانروا بر انسان امروز است، تقصیر ساخت غلط زیربنای اجتماعی [١] جامعههای امروزی است نه علم. مطالعه ابژکتیو تاریخ زندگانی انسان به ما میآموزد که تکامل سرنوشت انسان است، و تکامل یعنی افزایش امکانات [٢]. در هریک از دورانهای تاریخ، امکانات انسان نسبت به دورانهای گذشته بیشتر شده است. (مقصود از امکانات چیست؟ امکانات در برابر طبیعت که مساوی با تسلط بر طبیعت است یا امکانات در برابر تجاوز انسانها [٣] در محیط اجتماعی یا امکانات در برابر غرایز درونی که مثلًا در ص ٣٠ ضرابی گفت: شهوت پرستی و حیوانیت در ذات ماست؟ و بالاخره امکانات برای چه؟ برای آسایش یا برای زندگی بر بنیاد ارزشهای اخلاقی؟) یعنی انسان تکامل یافته، پیشرفت علم و شکفته شدن صنعت و تکنولوژی از ویژگیهای دوران سرمایه داری است و امکانات انسان در این دوران [بهطور] نسبی بیشتر از امکاناتش در دوران پیشین یعنی دوره زمین داری است. در این دوران، رسیدن انسان به مقصد انسانی خود، یعنی برای شکل گرفتن و پدید آمدن جامعهای بدون تضاد [٤] آماده میشود. (رسیدن به تضاد به مبنای آقایان مساوی است با جامعه بدون حرکت و تبدل جامعه پویا به جامعه ایستا. آیا حد نهایی کمال انسان طرد استثمار است که امری منفی است یا تکامل در امری مثبت است؟ اینجاست مفهوم فاستبقوا الخیرات و اینکه حرکت بدون تضاد در فضای لایتناهی ضرورت خود را آشکار میکند.) سرگشتگی انسان معاصر و بدبختیهای او به