یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢١ - قوانین اسلام و مقایسه آن با توسعه و تحول دنیای جدید

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٢٢٠

مسئولیتش را در برابر انحرافات زمان تشخیص دهیم.

معیار پیشرفت و عقبگرد

کافی نیست که هرچه پدید آمد و احیاناً مقبولیت عامه یافت و پسند مردم زمان و دنیای امروز شد، جبراً آن را به حساب پیشرفت زمان بگذاریم. این است که باید یک معیاری در دست داشته باشیم که با آن معیار آندو را از یکدیگر تفکیک کنیم، احیاناً پیشرویها را به نام فساد زمان نکوبیم و مفاسد زمان را تحت عنوان پیشروی قبول نکنیم.

هروئین و هیپیگری

بشر، هم استعداد علمی دارد و هم استعداد جاه طلبی، جنسی، تنوع طلبی و تفنن خواهی. خیلی از پدیدهها صرفاً محصول جاه طلبیها و تفنن طلبیها و از خود خالی بودنها یعنی بیایمانی و بی شخصیتی است، از قبیل هروئین و بمبهای مخرب و هیپیگری.

در غالب اینها علم اسیر شهوت و جاه طلبی است و عقل یوسف وار در چاهی که از طرف برادرش نفس امّاره تعبیه شده است محبوس است.

به عقیده ما حتی اگر چیزی صد درصد محصول علم باشد و علم آزاد مطلق باشد، باز کافی نیست. علم برای هدایت انسان و جهتگیری او کافی نیست، دخالت وحی لازم است. علیهذا دین علاوه بر اینکه نباید تسلیم پدیدههای ناشی از شهوترانیها و جاه طلبیها و پدیدههای ناشی از سرخوردگیها و بیماریهای اجتماعی بشود، نباید صد درصد تسلیم پدیدههای ناشی از پیشرفت علم بشود، چون مسئله هدایت و جهتگیری انسان از قلمرو علم خارج است و قلمرو وحی است؛ یعنی این گونه مسائل، علمی و تجربی و لمسی نیست و به همین دلیل نیاز به وحی است. این است معنی اینکه دین باید زمان را در کنترل خودش قرار دهد.