یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٧٣ - استفاده از تاریخ از نظر قرآن - بابلسر ٨/ ٢/ ٥٤

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٥٧٢

که کدام هدف اوّلی است و کدام هدف ثانوی) و هم شرط امامت و رهبری و هم ملاک و معیار و فلسفه احکام و [هم] معیار اخلاق و هم بنیاد نظام اجتماعی.

شب پنجم

٨. نظر قرآن درباره فساد اخلاق که منشأش چیست؟ ترف، بیکاری ...

استفاده از تاریخ از نظر قرآن - بابلسر ٨/ ٢/ ٥٤

١. بحث درباره استفاده از تاریخ از نظر قرآن است. تاریخ چیست؟ استفاده از تاریخ یعنی چه؟ نظر قرآن درباره استفاده از تاریخ چیست؟ این سه موضوع باید بحث شود.

تاریخ عبارت است از سرگذشت زندگی یک فرد، سرگذشت زندگی یک قوم، سرگذشت زندگی انسان. به عبارت دیگر:

سرگذشت زندگی افراد، سرگذشت زندگی اقوام، سرگذشت زندگی جامعه بشری. هر فرد به عنوان یک واحد حقیقی و شخصی مسلماً زندگی بهم پیوستهای دارد. هر قوم و ملت نیز یک واحد بهم وابسته است و زندگی مشترک دارد. ولی آیا انسان بهطور کلی نیز زندگی مشترک دارد که همه انسانها به نحوی در سرنوشت یکدیگر شریکند؟

ظاهراً نه. پس تاریخ انسان نداریم، تاریخ افراد و اقوام انسان داریم.

این سرگذشتها چگونه است؟ برخورد ما با سرگذشتهای تاریخی چگونه برخوردی میتواند باشد؟ گاهی به صورت برخورد به یک سلسله صحنههای تماشایی و شنیدنی و سرگرم کننده و خوابآور از قبیل قصههای شب رادیو و قصههای هزار و یک شب هارونی، یعنی حوادثی مجرد از زمان و مکان. همچنین است تاریخ ائمه اطهار به شکلی که معمولًا مجرد از زمان و مکان مینویسند.

بعلاوه همه سرگذشتها خلاصه میشود در کامرانیها و موفقیتها و شکستها و ناکامیهای طبقه حاکمه گذشته و یا شخصیتهای بزرگ نظیر