یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٤ - انواع حکومت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٥٣

مگر زیان فرد دیگر یا جامعه، به عقیده لاک مصلحت فرد و مصلحت جامعه یعنی اکثریت، به عقیده ما مصلحت انسانیت بهطور کلی.

٧. آیا عامه برای خاصه (انسان کامل) آفریده شدهاند یا به عکس؟ نظریه بوعلی

انواع حکومت

١. انواع حکومت به معنی انواع حکومتهای متصوره و یا به معنی انواع حکومتهایی که در جهان واقعیت یافته و یا دارند:

الف. حکومت سلطنتی، یعنی حکومت فردی قابل موروثیت که یا خود به ارث از دیگری منتقل شده و یا لااقل فرضاً خود به اختیار مردم پیدا شده، به وراثت به فرد دیگری منتقل میشود که ولیعهد نامیده میشود.

ظاهراً کلمه ولیعهد اولین بار وسیله دربار هارون یا مأمون به کار برده شد و بعید نیست که ترجمه یک کلمه ایرانی باشد (از آقای محیط طباطبایی پرسش شود).

مقوّم حکومت سلطنتی زور و قدرت نیست. البته لازمه زور جز سلطنت نیست، ولی هر سلطنتی پیدایشش ناشی از زور نیست. مثلًا پادشاه انگلستان (ژرژ پنجم ظاهراً) که از سلطنت استعفا داد، آن که پس از او آمد به انتخاب مردم بود. و لااقل ممکن است کسی به میل و رضا و انتخاب مردم سلطان گردد. پس مقوّم اصلی، علت وجودیاش نیست بلکه چگونگی اوست که قابل وراثت است و بدیهی است که سلطنت برای نسلهایی که در آغاز پیدایشش نبودهاند و دخالت نداشتهاند به هیچ وجه قابل توجیه نیست.

ب. حکومت جمهوری فردی، یعنی حکومت انتخابی و غیر قابل موروث بودن یک فرد، اعم از آنکه موقت باشد یا مادام العمر، که در مادام العمر از نظر حقوقی خدشه وارد است.

حکومت سلطنتی میتواند مشروطه باشد و یا مطلقه. در