یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٦ - انواع حکومت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٥٥

رئیس جمهور هند و رئیس جمهور اسرائیل و ...

د. حکومت عامه یا رژیم حکومت مردم بر مردم که آن که در واقع حکومت میکند یعنی تصمیم میگیرد و اجرا میکند خود مردماند و دولت و مجلس وکیل و منصوب از ناحیه مردماند.

این نوع حکومت، هم در سلطنت مشروطه ممکن است و هم در جمهوری مشروطه.

از نظر نوع حکومت و رژیم حکومت، ظاهراً همین چهار نوع- که چهارم به نوبه خود بر دو قسم است و پنج نوع میشود- بیشتر نیست.

٢. میتوان به نحوی دیگر شکل حکومتها و رژیمها را تقسیم بندی کرد، به این نحو که حکومت یا فردی است یا گروهی و یا عمومی. پس حاکم یا فرد است یا گروه و یا جمع یعنی عامه.

حکومت فردی، یا سلطنتی (البته مطلقه) و موروثی است و یا جمهوری و غیر موروثی. حکومت گروهی لزوماً غیر موروثی است و حکومت عامه یا به صورت سلطنت مشروطه است و یا به صورت جمهوری مشروطه، مثل غالب کشورهای جمهوری که مجلس نیابت دارند.

حکومت گروهی نظیر آنچه در شوروی است که مجلس نیابت ندارند.

این تقسیم، تقسیم به حسب حاکم است که قهراً شکل و سیستم حکومت را تشکیل میدهد.

٣. حالا باید ببینیم که حکومت اریستوکراسی و یا الیگارشی حکومتی است در مقابل این سیستمها و یا داخل در این سیستمهاست؟ به نظر میرسد در مقابل این سیستمها نیست.

حکومت اریستوکراسی از نظر حق دخالت در تعیین حاکم است که مخصوص برگزیدگان است، نظیر آنچه افلاطون قائل بود، نه از نظر شکل حکومت که جمهوری و غیر موروثی است. حکومت الیگارشی یا نیمه الیگارشی که در رژیمهایی که سنا دارند مشخص است، در