یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦١ - امر به معروف و نهی از منکر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٢٦٠

حدیثی است که میفرماید: کونوا دعاة للناس بغیر السنتکم.

بعد در جواهر در همین قسمت میگوید: مقصود این است که باید طوری بشود که مردم وادار بشوند به معروف و بازداشته بشوند از منکر (پس باید دید بهترین راه منطقی این واداشتن و بازداشتن و این حرکت دادن اجتماع چیست؟ عمل فردی است یا اجتماعی، نرمی است یا درشتی، سکوت است یا اقدام، گفتن است یا عمل، تأسیس مؤسسات اجتماعی است یا کار دیگر، مسجد ساختن است یا مدرسه و بیمارستان و دارالایتام ساختن؟) آنگاه میگوید:

نعم من اعظم افراد الامر بالمعروف و النهی عن المنکر و اعلاها و اتقنها و اشدها تأثیراً خصوصاً بالنسبة الی رؤساء الدین هو ان یلبس رداء المعروف واجبه و مندوبه و ینزع رداء المنکر محرمه و مکروهه و یستکمل نفسه بالاخلاق الکریمة و ینزهها عن الاخلاق الذمیمة، فان ذلک منه سبب تام لفعل الناس المعروف و نزعهم المنکر خصوصاً اذا اکمل ذلک بالمواعظ الحسنة المرغبة و المرهبة، فان لکل مقام مقالًا و لکل داء دواء و طب النفوس و العقول اشد من طب الابدان. نسئل اللَّه التوفیق لهذه المراتب.

٦١. ماوردی در الاحکام السلطانیه کارهای محتسب را تقسیم کرده به کارهایی که صرفاً حق اللَّه است مثل مواظبت بر اقامه جمعه و عدم ترک نماز، و کارهایی که حق مردم است مثل قطع آب شهر و خرابی حصار شهر و درماندن ابن السبیل، و کارهایی که مشترک است مثل امر تزویج زنهای بیشوهر و رعایت عده زنها و حقوق بردگان و علوفه بهائم و زیاد بار نکردن آنها و لقیطها و گمشدهها.

الاحکام السلطانیه بیست باب دارد که باب بیستمش در حسبه است. البته کارهای عمومی و تشکیلاتی و حکومتی را ذکر کرده است از قبیل خود حکومت و نقلًا وزارت و امارت جهاد و نقابت و امامت