یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٠ - انقلاب - تحلیلها - کتاب قیام و انقلاب مهدی علیه السلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٥٩

انقلاب - تحلیلها - کتاب قیام و انقلاب مهدی علیه السلام

خلاصه صفحه ٣٦- ٤٢، گفتهایم:

در این بینش، انسان و ارزشهای انسانی چه در فرد و چه در جامعه اصالت دارد و عامل اصلی به شمار میرود نه عامل فرعی ...

انسان مانند ماده خام و نوار خالی نیست ... مانند نهال و درخت است ... حرکت انسان دینامیکی است نه مکانیکی ... حرکت به سوی کمال لازمه ذات اجزاء طبیعت و از آن جمله تاریخ است و طبیعت تاریخ نه یک طبیعت مادی محض بلکه طبیعتی مزدوج است. تاریخ صرفاً یک حیوان اقتصادی نیست.

انسان در اثر همه جانبگی تکاملش، تدریجاً از وابستگیاش به محیط طبیعی و اجتماعی کاسته و به نوعی وارستگی که مساوی است با وابستگی به عقیده و ایمان و ایدئولوژی افزوده و در آینده به آزادی کامل معنوی یعنی وابستگی کامل به عقیده و ایمان و آرمان و مسلک و ایدئولوژی خواهد رسید (بهطور کلی خاصیت تکامل، استقلال از محیط و تأثیر بیشتر بر روی محیط و سیطره بر محیط است).