یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٧٠ - مفهوم تکامل تاریخ

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٣٦٩

١٢. نقص توجیه ابزاری: الف. معلول را به جای علت گرفتن، ب. توجه به رهایی از خود و تولد از خود و جدایی از خود نکردن، ج.

توجه به رهایی از سیطره انسانهای دیگر نکردن [١].

١٣. نبرد درونی انسان منجر به نبرد میان انسانهای کمال یافته و آزادی معنوی به دست آورده با انسانهای منحط حیوان صفت اسیر هوا و هوس میگردد، جنگ طبقاتی به صورت جنگ اهل حق و اهل باطل در میآید.

١٤. تفسیر همه نبردهای تاریخ به نبرد طبقاتی اهانت به انسانیت است. نبرد از پایگاه عقیدتی که دارای ماهیت آرمانی است و جهت گیری به سوی خیر و صلاح است، نادیده نباید گرفته شود.

١٥. تکامل و تعاون، تکامل و درک مسئولیت- ر. ک: مقاله دکتر ستاری درباره گرسنگی در عصر حاضر

١٦. در کتاب جدال با مدعی صفحه ٢٧، پس از آنکه بحثی از راسل نقل میکند درباره اینکه ارزش اشیاء یا درونی است (ذاتی، غایی، نفسی) و یا بیرونی (وسیلهای، غیری) و میرسد به آنجا که همه چیز برای فرد وسیله است مگر ادامه یافتن زندگی فرد، بعد میگوید خود این نیز وسیله تولید مثل و بقای نوع است.

١٧. در ورقههای آینده دین گفتیم که دشمنان بشر (دشمنان تکامل) هفت تاست: جهل، ضعف، بیماری، دلهره و اضطراب و یأس، فقر، ظلم، آز. در تکامل باید دید [در مبارزه] بشر با این دشمنان که برخی به طبیعت و برخی به انسانهای دیگر و بعضی به خود فرد مربوط میشود، چه پیشرفتی حاصل شده است.

در آن ورقهها گفتیم علم توانست بر ضعف در مقابل طبیعت و بر بیماریها و بر فقر تا حدودی غلبه کند اما بر دلهرهها افزود و وسیله در دست ظلم و آز شد [٢] و گفتیم عوارض و بحرانهای امروز عبارت