یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٨ - یادداشت اسلام و مقتضیات زمان

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ١٤٧

است، هضم شدن در دیگری حرام است، مستسبع شدن حرام است، مفاسد اروپا را تمدن پنداشتن و به نام پیشرفت نوش جان کردن حرام است، اعتقاد اینکه ایرانی باید جسماً و روحاً و ظاهراً و باطناً فرنگی بشود حرام است (ورقههای شخصیت). اسلام میگوید: میمون صفتی حرام است، تغییر خط که به دنبال خود تغییر شخصیت میآورد حرام است. تعظیم شعایر دینی یکی از پوستههاست که شکل و طریقهاش فرق میکند.

حرمت طفیلیگری و هضم شدن

لهذا از نظر ساختمان در مذهب، استیل مخصوص شرط نشده است که حتماً باید چنین باشد یا نباشد، فقط تشبه و تقلید و طفیلیگری نباید باشد، هضم شدن نباید باشد، کلیسا مانند یا آتشکده مانند یا کنیسه مانند نباید باشد. تغییر لغت و زبان خود، تابلوهای خود، طرز تکلم خود، مثل آنها آروق زدن، لغات آنها را وارد لغت خود کردن (و الّا برای اسلام لغت و زبان معنی ندارد، روح چیز دیگر است)، اسم گذاریها از این قبیل است.

١٧. معنی فطری بودن این است که هدف بشر و راه بشر هرگز عوض نمیشود، چیزی که تغییر میکند وسیله است.

١٨. لا تؤدبوا اولادکم باخلاقکم.

١٩. اخلاق تابو که راسل میگوید.

٢٠. عرض شد که فکر ناسازگاری اسلام و مقتضیات زمان ناشی است یا از جمود و یا از جهالت. جمود ما را متوقف و جهالت ما را منحرف میکند و برای هرکدام نمونهها ذکر شد. علیهذا لازم است برای اینکه گرفتار جمود یا جهالت نشویم راهی و مسیری پیدا کنیم که نه توقف باشد و نه انحراف و به اصطلاح مرزی و یا راهی میان جمود و جهالت، میان افراط و تفریط پیدا کنیم. نام آن راه، اجتهاد است.

اجتهاد

اجتهاد و مجتهد چه صیغهای است، برای چیست؟ برای این است که احکام اسلام را استخراج و استنباط کند. اجتهاد، تفریع است.

ابن ادریس حلّی این حدیث را نقل میکند: علینا القاء الاصول و علیکم