یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥٦ - تاریخ - آیا طبیعت تاریخ مادی است؟

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٤٥٥

که ضدهای انبیا و ضدهای مذهب و ضدهای دعوت انبیا کدامند- این که مانعها در راههای آنها و در راه دعوت آنها چه مانعهایی است.

مجموعاً این موانع استنباط میشود [١]:

الف. موانع مادی، جاه، مقام، ثروت، امتیازات طبقاتی.

ب. عادات موروثی و تقالید. البته از آیات بر میآید که گروه اول در تحکیم این عادات موروثی ساعی هستند. دین موروثی نیز از این قبیل است.

ج. موانع اخلاقی که از آنها به رین قلوب و ختم قلوب و غمرة قلوب تعبیر میشود. از آن جمله است غرورها و غفلتهای ناشی از جمع مال و اولاد و قدرت، نه صرف به خطر افتادن منافع که به بند الف مربوط است.

١٣. فرقان/ ٣٠- ٣٤:

و قال الرسول یا رب ان قومی اتخذوا هذا القرآن مهجوراً. و کذلک جعلنا لکل نبی عدواً من المجرمین و کفی بربک هادیاً و نصیراً ...

تقابل همیشگی حق و باطل

آیات بعد تا سه آیه مربوط به کفار زمان رسول اکرم است و بعد به داستان موسی و هارون و اعداء مجرم آنها و قوم مجرم نوح و عاد و ثمود و اصحاب رسّ و قرون کثیری بین اینها و بعد قوم لوط و بعد با دو سه آیه به وضع مردم زمان رسول اکرم [اشاره میکند و] به مطلب پایان میدهد.

این آیه تطبیق شود با مفهوم آیه ١٢٣ از سوره انعام:

و کذلک جعلنا فی کل قریة أکابر مجرمیها لیمکروا فیها و ما یمکرون الّا بأنفسهم و ما یشعرون.