یادداشتهای استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٤٢ - تاریخ - آیا طبیعت تاریخ مادی است؟
یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٤٤١
و قال الذین کفروا لن نؤمن بهذا القرآن و لا بالذی بین یدیه ولوتری اذ الظالمون موقوفون عند ربهم یرجع بعضهم الی بعض القول یقول الذین استضعفوا للذین استکبروا لولا انتم لکنا مؤمنین [١]. قال الذین استکبروا للذین استضعفوا أنحن صددناکم عن الهدی بعد اذ جاءکم بل کنتم مجرمین [٢]. و قال الذین استضعفوا للذین استکبروا بل مکر اللیل و النهار اذ تأمروننا أن نکفر باللَّه و نجعل له انداداً و اسروا الندامة لما رأوا العذاب و جعلنا الاغلال فی اعناق الذین کفروا هل یجزون الّا ما کانوا یعملون [٣]. و ما ارسلنا فی قریة من نذیر الّا قال مترفوها انا بما ارسلتم به کافرون. و قالوا نحن اکثر اموالًا و اولاداً و ما نحن بمعذبین ...
انکار حقیقت وهمچنین فسق از مستکبرین آغاز میشود
از این آیات معلوم میشود که همواره انکار حقیقت از ناحیه مترفین آغاز میشود و احیاناً به مستضعفین هم سرایت میکند، آنچنان که فسق و فحشا هم از آنها شروع میشود:
و اذا أردنا ان نهلک قریة أمرنا مترفیها ففسقوا فیها فحق علیها القول فدمّرناها تدمیراً.
سوره غافر/ ٤٧- ٥٢ بعد از آیه ادخلوا آل فرعون اشد العذاب: و اذ یتحاجون فی النار فیقول الضعفاء للذین استکبروا انا کنا لکم تبعاً فهل انتم مغنون عنا نصیباً من النار. قال الذین
[١] فساد همواره از بالا به پایین میریزد.[٢] نفی جبر اجتماعی و امکان انتخاب راه دیگر، همچنان که در آیه ٩٧ نساء مربوطبه اهل مکه نیز آمده است: أ لم تکن ارض اللَّه واسعة فتهاجروا فیها.[٣] معلوم میشود در آخر کار به عذر خیالی میپردازند که روزگار همه ما را فریب داد: هم شما را که ما را تشویق به کفر میکردید و هم ما که از شما میپذیرفتیم.