یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٤٤ - سخنرانی دکتر بهزاد در انجمن دوستداران سخن در مجله سخن شماره آذر ١٣٣٨

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٣٤٣

دستگاه بدنی واحدی انجام میگیرد.

٢١. چقدر نامربوط است که بگوییم و مشکل بشماریم (مثل فروغی) که داروینیسم مخلّ به اخلاق است و نامربوطتر از آن این است که بگوییم داروینیسم خود یک مکتب اخلاقی دارد (مثل مرجوری گرن در مجله سخن، ترجمه آرام).

٢٢. راست میگویند که داروینیسم دین است، زیرا خاصیت تعصب که معمولًا در ادیان است در آن پیدا شده. مثلًا مرجوری گرن در ص ١٠٦٩ «سخن» از روی تعصب تأویل میکند.

٢٣. به عقیده لامارک تأثیر محیط در تکامل مؤثر است و به عقیده داروین انتخاب طبیعی میشود و به عقیده ما ایندو بر فرض تأثیر، در تکامل نسبی و عرضی مؤثرند نه در تکامل ذاتی و جوهری، و اصلًا باید حساب کرد که تکامل مطلق داریم یا اینکه تمام تکاملها نسبی است.

٢٤. تئوری تشکیل قبلی: از تاریخ علوم صفحه ٣٨٨ معلوم میشود که اولین بحثی که راجع به این موضوع شده موضوع تئوری تشکیل قبلی بوده.

٢٥. در صفحه ٥٣١ تاریخ علوم مینویسد:

کوویه قائل به کاتاتروفیسم شد و در تعبیر آن میگوید: انواعی در ادوار مختلف زمین شناسی میزیستهاند، در نتیجه یک سانحه و بلیه عمومی نابود شدهاند و در تعقیب آن، ساکنین جدیدی برای جهان خلق! کرد.

در اینجا باید پرسید چرا کوویه به اینجا که میرسد تعبیر به خلق میکند؟ اینها از نظر تحلیل ریشههای افکار، بسیار نتیجه بخش است.

٢٦. لویی آگاسیس شاگرد متعصب کوویه بوده. (تاریخ علوم، صفحه ٥٣٢)