یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٤٥ - سخنرانی دکتر بهزاد در انجمن دوستداران سخن در مجله سخن شماره آذر ١٣٣٨

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٣٤٤

٢٧. در تاریخ علوم صفحه ٦٩٥ تحت عنوان «جدال ترانسفورمیسم» بعد از مقدمهای به اینجا میرسد:

فریادهای خشم و غضب علیه کلیسا بلند شد و بزرگترین ماشین جنگی را که در دست بود وارد خط اول جبهه کردند.

این ماشین جنگی عبارت از مکتب تغییر شکل تدریجی (ترانسفورمیسم) بود.

بعد در صفحه ٦٩٧ شرحی از هاکل و روحیه ضد الوهیت او مینویسد و اینکه او بود که وارد سلسله انساب انسان شد و حتی از شنیدن نام خدا احتراز داشت. چه رابطهای بوده بین پیدا کردن اجداد انسان و روحیه ضد خدایی هاکل. چرا هاکل به خود اجازه نمیداده که بعد از آنکه بر او ثابت شد که مندرجات کتاب مقدس درست نیست، قائل به خلق تدریجی بشود و منکر خدا نشود؟ مگر حتماً اگر مندرجات کتاب مقدس درست نبود باید عقیده علمی و فکری یک نفر هم ضد خدایی باشد! (ص ٦٩٨). در صفحه ٦٩٩ میگوید:

افسوس بعد از وفات هاکل علم این امیدهای بیجا ...

در صفحه ٧٠١ وارد یکی از هفت مشکل اساسی جهان (مسئله پیدایش حیات) میشود، تا آنجا که در صفحه ٧٠٢ میرسد به اینجا که پس باید به حکم اجبار بر آفرینش خداوندی متکی شویم؟ ...

چون علم مُنْبَت [١] نه آفرینش میپذیرد و نه تولید خود به خود، بنابراین باقی میماند ...

٢٨. عطف به نمره ٦، در تاریخ علوم صفحه ٧٠٧ مینویسد:

... جهان دانش به دو گروه متمایز تقسیم شد: یک قبیله، طرفداران فلسفه مکانیکی و تغییر تدریجی انواع و ضد