یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٤٢ - سخنرانی دکتر بهزاد در انجمن دوستداران سخن در مجله سخن شماره آذر ١٣٣٨

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٣٤١

همین طرز فکر یهودی در مسئله تکامل و طرز استنباط آن، تمام دخالت داشته یا کمی دخالت داشته یا هیچ دخالت نداشته است.

١٥. ما مخصوصاً در مقاله سه ماهه گفتیم ما نمیخواهیم خالق را در میان مجهولات خود جستجو کنیم و این طرز فکر را دور میاندازیم. ما از طریق مثبت و معلوم میخواهیم وارد شویم. اکنون اشکالاتی که بر نظریه داروین شده، بعضیها حمایت از همان فکر یهودی است و بعضی از اشکالات هم حمایت از فکر منفی است. البته ممکن است توهم شود که حمایت از کتاب مقدس است ولی ثابت خواهیم کرد که اینطور نیست. جالب این است که حمایت از همان فکر یهودی و از همان فکر منفی است.

١٦. تاریخ علوم ص ٦٨٦، خلاصه: در نظریه لامارک محیط و اثر آن زیاد دخالت داشت ولی داروین که متوجه انتخاب مصنوعی شد، دید بدون اینکه محیط تغییر کند تکامل پیدا میشود. پس گفت نظیر انتخاب مصنوعی، در طبیعت هم انتخابی صورت میگیرد.

١٧. رجوع شود به تاریخ علوم صفحات ٧٠١ ... راجع به آغاز حیات.

١٨. در ص ٧٠٧ تاریخ علوم میگوید:

(در انتهای قرن نوزدهم) فتوحات جدیدی که در حیات شناسی به دست آمده و بخصوص هجوم آن به معبد مقدس روان شناسی، انقلابی ایجاد کرده است. بنیاد این انقلاب در هنگامی گذارده شد که داروینیسم وضع خود را مستحکم کرد و جهان دانش به دو گروه متمایز تقسیم شد: یک قبیله طرفدار فلسفه مکانیکی و تغییر تدریجی انواع و ضد مذهب، و یک قبیله کوچک هواخواهان نیروی حیاتی و ثبات انواع و طرفدار مذهب.

از اینجا میتوان فهمید که فلسفه مکانیکی و جبر علّی و معلولی