یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٨٢ - جامعه و تاریخ

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٤٨١

حق در ایدئولوژی اسلامی (در مقابل حق در جهان بینی اسلامی)

و الذی ذکرناه من بناء السنة الاسلامیة علی اتباع الحق دون موافقة الطبع من اوضح الواضحات فی بیانات القرآن، قال تعالی: هو الذی أرسل رسوله بالهدی و دین الحق (التوبه/ ٣٣) و قال تعالی: و اللَّه یقضی بالحق (المؤمن/ ٢٠) و قال فی وصف المؤمنین: وتواصوا بالحق (عصر/ ٣) و قال: لقد جئناکم بالحق و لکن اکثرکم للحق کارهون (زخرف/ ٧٨) فاعترف بأن الحق لایوافق طباع الاکثرین و اهواءهم ثم رد لزوم موافقة اهواء الاکثریة بأنه یؤول الی الفساد فقال: بل جاءهم بالحق و اکثرهم للحق کارهون. ولو اتبع الحق اهواءهم لفسدت السموات و الارض و من فیهن بل أتیناهم بذکرهم فهم عن ذکرهم معرضون (مؤمنون/ ٧٠- ٧١) ... و ان شئت زیادة تبصر فیه فراجع سورة یونس فقد کرر فیه ذکر الحق بضعاً و عشرین مرة.

در ص ١١٠ پس از سه مقدمه: اصل علیت؛ واقع گرایی نه اندیشه گرایی انسان؛ حق امر خارجی است، نظر انسان وسیله است نظیر آینه و صورت؛ میگوید:

حق در جهان بینی

اذا عرفت هذه الامور تبین لک ان الحقیقة و هی دوام الوقوع او اکثریة الوقوع فی الطبیعة الراجعة الی الدوام و الثبات ایضاً انما هی صفة الخارج الواقع وقوعاً دائمیاً او اکثریاً دون العلم و الادراک ... و اما آراء الاکثرین و انظارهم و اعتقاداتهم فی مقابل الاقلین فلیست بحق دائماً بل انما کانت حقاً اذا طابقت الواقع.

یا. ص ١١١ ذیل همان عنوان درباره ادعای اینکه تمدن امروز ممالک راقیه را به سعادت رسانده میگوید:

مفهوم سعادت در فرهنگ امروز و در اسلام

و کأنّ مرادهم من السعادة الاجتماعیة تفوق المجتمع فی عدتها و قوّتها و تعالیها فی استفادتها من المنابع المادیة و قد عرفت کراراً ان الاسلام لا یعد ذلک سعادة و البحث البرهانی ایضاً