گرفته‌اند و او براي رهايي از گرفتاري‌ها و سختي‌ها و با ناراحتي خداوند را به فريادرسي خود فرامي‌خواند. در برابر اين دو واژه، «دعا» داراي مفهوم عام و معنايي گسترده است و به خواستن با هر زباني و با هر کيفيتي، خواه از راه دور باشد يا نزديک و خواه بلند باشد و خواه آهسته، دعا اطلاق مي‌گردد. در آغاز مناجات شعبانيه هر سه واژه «دعا»، «ندا» و «مناجات» به ‌کار رفته است و معصوم(عليه السلام) مي‌فرمايد: وَاسْمَعْ دُعَائِي إِذَا دَعَوْتُک‌ وَاسْمَعْ نِدَائِي إِذَا نَادَيْتُک وَأَقْبِلْ عَلَيَّ إِذَا نَاجَيْتُک‌؛[١] «و بشنو دعايم را آن‌گاه که تو را مي‌خوانم و بشنو ندايم را آن‌گاه که تو را ندا مي‌کنم و رو به من آور آن‌گاه که با تو مناجات مي‌کنم».

از رسول خدا(صلى الله عليه وآله) روايت شده که حضرت موسي(عليه السلام) در مناجات با خداوند فرمود: يَا رَبِّ أَ بَعِيدٌ أَنْتَ مِنِّي فَأُنَادِيَک أَمْ قَرِيبٌ فَأُنَاجِيَک فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَا جَلِيسُ مَنْ ذَکرَنِي؛[٢] «خدايا، آيا تو از من دوري تا تو را ندا کنم. يا به من نزديک هستي تا به نجواي با تو پردازم؟ خداوند به او وحي کرد: من هم‌نشين کسي هستم که مرا ياد کند».

در روايت ديگري، امير مؤمنان(عليه السلام) درباره پاره‌اي از فضايل ماه رمضان و مناجات در آن مي‌فرمايند:

بَشِّر أَيُهَا الصَّائِمُ فَإِنَّک في شَهْرٍ صِيامُک فِيهِ مَفْرُوضٌ ونَفَسُک فِيهِ تَسْبيحٌ وَنَوْمُک فِيهِ عِبَادَه وَطاعَتُک فِيهِ مَقْبُولَه وَذُنُوبُک فِيهِ مَغْفُورَه وَأَصْواتُک فِيهِ مَسْمُوعَه وَمناجاتُک فِيهِ مَرْحُومَه؛[٣] «بشارت باد بر تو اي روزه‌دار، همانا تو در ماهي به ‌سر مي‌بري که روزه تو در آن واجب است و نفس تو در آن تسبيح و خواب تو در آن عبادت مي‌باشد و طاعت تو مقبول خداوند

[١] مفاتيح الجنان، مناجات شعبانيه. [٢] حرّ‌عاملي، وسائل الشيعه، ج١، ابواب احکام الخلوه، باب٧، ص٣١١، ح٨٢٠ . [٣] شيخ صدوق، فضائل الاشهر الثلاثه، ص١٠٩.