النجاة - ابن سينا - الصفحة ٦٦ - فصل فى اختلاط المطلق و الضرورى فى الشكل الأول

استعمال وجهى الخلف، و الافتراض، فى هذا البيان؛ فليبين بهما [١].

فصل‌ [٢]: فى اختلاط المطلق و الضرورى فى الشكل الأول‌

أن الحق فى اختلاط المطلق و الضرورى، هو فى‌ [٣] الشكل الأول هو على ما يراه المعلم الأول: أن العبرة للكبرى‌ [٤]: ان كانت‌ [٥] مطلقة؛ فالنتيجة مطلقة مثلها؛ و ان كانت ضرورية؛ فالنتيجة مثلها. أما فى المطلقة فلا شك فيه؛ و أما فى الضرورية، فلان قولنا؛ كل ب ا بالضرورة، أو بالضرورة لا شي‌ء من ب ا؛ معناه: أن كل واحد مما يوصف بب، و [٦] يوضع لب، و يكون ب، وقتا ما لا [٧] بالضرورة، أو دائما [٨] فذلك الشي‌ء، موصوف دائما، فى كل وقت، بانه ا، أو غير موصوف‌ [٩]، و لا فى وقت البتة، بأنه ا؛ فيكون ج، الموصوفة بب، كيف وصفت به، داخلة فى هذا الحكم.

و هاهنا [١٠] شي‌ء يجب أن يعلم: و هو [١١] أنه اذا كانت الكبرى مطلقة، وقت اطلاقها، ما دام ذات الموضوع موصوفا بما وصف‌ [١٢] به؛ فالنتيجة تكون ضرورية، لان ج ب دائما، و قد وضع أن‌ [١٣] ب ما دام ب، فهو ا،

[١] - ط «فليبين بهما» ندارد؛ در ب روى آن خط خورده، رم: فليتبين بهما؛ ها، ق: فلنبين بهما.

[٢] - ق: فصل‌

[٣] - ب: هو فى‌

[٤] - هج: الكبرى؛ ق: بالكبرى‌

[٥] - ق: فان‌

[٦] - ها: او

[٧] - ق «و لا» ندارد؛ ب «و» ندارد و ديگر نسخه‌ها دارد

[٨] - ق: اولا بالضرورة دائما اولا دائما

[٩] - هامش ب: يعنى فى السلب‌

[١٠] - ها، هج: و ها هنى‌

[١١] - د، ط «و هو» ندارد

[١٢] - ب: و صفت‌

[١٣] - ب «ان» ندارد