النجاة - ابن سينا - الصفحة ٢٤ - فصل فى التناقض

بل فى ذلك الزمان‌ [١] بعينه. او كان هناك، مثلا انه متحرك على الارض لم يكن هاهنا، انه متحرك على‌ [٢] الفلك او يختلفان فى الشرط؛ فقيل الاسود جامع للبصر و عنى به ما دام اسود؛ و قيل ليس بجامع للبصر و عنى به: اذا زال عنه اسود، و بقى حامله‌ [٣]

فصل‌ [٤]: فى التناقض‌

و القضيتان المتقابلتان بالتناقض‌ [٥] هما اللتان تتقابلان بالايجاب و السلب، تقابلا يجب عنه لذاته، ان يكون احدهما صادقا و الاخر كاذبا [٦].

و انما يكون كذلك؛ اذا تمت فيها، شرائط التقابل التي فى المخصوصات و فى المحصورات زيادة [٧] ان يكون احدهما كليا، و الاخرى جزويا [٨].

فان كانا [٩] كليين و يسميان‌ [١٠] «متضادين» [١١] كذبا [١٢] جميعا فى كل حمل‌ [١٣] الممكن كقولنا: كل انسان كاتب، و لا واحد [١٤] من الناس بكاتب و ان كانا جزويين؛ [١٥] و يسميان «الداخلين‌ [١٦] تحت‌

[١] - د: بل فيه؛ هج، رم: بل فى ذلك الزمان؛ ب؛ ها، ق ندارد

[٢] - هج: فى‌

[٣] - ب، ق «او يختلفان ... حامله» ندارد؛ ق افزوده دارد «لم يحصل التناقض»

[٤] - ق: فصل‌

[٥] - ها: المتناقضتان‌

[٦] - هج، ق: احداهما صادقة و الاخرى كاذبة

[٧] - د، هج، ها، رم: بزيادة

[٨] - هج، ق: احداهما كلية (هج: كليا) و الاخرى جزئية.

[٩] - ب، ها: فان (ها: فاذا) كانا؛ د: لانهما ان كانا؛ هج، ق: فان كانتا كليتين‌

[١٠] - هج: فتسميان‌

[١١] - ب، رم، ق متضادتين؛ د، ها، هج: متضادين‌

[١٢] - ها، هج، ق: كذبتا

[١٣] - د، ها ق، هج: حمل؛ ب: كل حمل‌

[١٤] - ها، هج، ق: ليس و لا واحد؛ ب، د ندارد

[١٥] - هج، ق: كانتا جزويتين؛ ب: ان كانا جزويان‌

[١٦] - ب، ق: الداخلتين؛ ها، هج: الداخلين‌