النجاة - ابن سينا - الصفحة ٥٦٣ - فصل فى البرهان على انه لا يجوز أن يكون اثنان واجبا الوجود، أى ان الوجود الذي يوصف به، ليس هو لغيره، و ان لم يكن من جنسه و نوعه

و بحسب هذه المادة، انما يوجدها فصل السواد، و تلك‌ [١] الاخرى موجدها فصل البياض. و اللونية المطلقة أما أن يكون و لا واحد منهما شرطا فى وجودها [٢] البتة، أو يكون اجتماعهما شرطا فى وجودها [٣]. فيكون كل واحد منهما شرطا فى وجودها [٤]، على انه بعض الشرط، لا شرط تام. و الشرط التام هو اجتماعهما.

و بالجملة فان الشى‌ء الواحد من جهة واحدة يكون شرطه شيئا واحدا، لا أى شيئين اتفقا [٥]. انما يكون هذا اذا كان له جهتان، و لكل جهة شرط بعينها، فلا يخلو عنهما، فلا يتعلق بأحدهما بعينه لذاته، بل باتفاق سبب من‌ [٦] جهته. و اما [٧] ذاته بذاته، فلا شرط له الا الواحد. كما ان اللونية شرطها بذاتها أمر واحد، و شرطها فى جهات وجودها أمور [٨] لكل وقت يكون بعينه‌ [٩].

و كما ان اللونية فى أنها لونية ليس أحد الامرين بعينه و بغير عينه شرطا لها [١٠] فى ماهية لونيتها، بل‌ [١١] فى انية لونيتها [١٢] و حصولها

[١] - چ: و كذلك‌

[٢] - چ: وجوده‌

[٣] - چ: وجوده‌

[٤] - چ: وجوده‌

[٥] - د ها: اتفق‌

[٦] - در د ها «من» نيست‌

[٧] - د ها: فاما

[٨] - ها: و امور

[٩] - چ: تكون لكل وقت بعينه، در هج ط ب «ثم فى كل زمان و فى كل مادة ...» تا اينجا نيست، در چ ها هست و درد در هامش افزوده شده است، در ها نيز نشانه «الى» آمده و چنين چيزى را مى‌خواهد برساند.

[١٠] - ب ها: له‌

[١١] - در هج «بل» نيست‌

[١٢] - ها ط: لونيته ... لونيته‌