النجاة - ابن سينا - الصفحة ٢٦ - فصل فى المعدولية و البسيطة

يدوم بها له صدق‌ [١] فى ايجاب و لا سلب؛ كحالة الكاتب عند الانسان و قيل: ان الممكن، هو الذي حكمه غير موجود فى وقت ما، اى فى الحال؛ ثم له حكم، فى المستقبل، يفرد به، عماله حكم فى الحال، بالضرورة [٢].

فصل‌ [٣]: فى الثنائي و الثلاثى‌ [٤]

كل قضية حملية، فان أجزاءها الذاتية، عند الذهن ثلاثة: معنى موضوع، و معنى محمول، و معنى نسبة بينهما [٥].

و اما فى اللفظ؛ فربما اقتصر على اللفظ الدال على معنى الموضوع، و اللفظ الدال على معنى المحمول؛ و طويت اللفظ الدالة على معنى النسبة، فتسمى ثنائية؛ كقولنا: زيد كاتب.

و الثلاثية [٦]؛ فهى التي قد صرح‌ [٧] فيها، باللفظة الدالة على النسبة؛ كقولنا: زيد هو كاتب؛ و تسمى‌ [٨] تلك اللفظة، رابطة. و الكلمة تربط [٩] بذاتها؛ لانها تدل على موضوع، فى كل حال؛ فالنسبة مضمنة [١٠] فيها.

فصل‌ [١١]: فى المعدولية [١٢] و البسيطة

القضية البسيطة، هى التي موضوعها اسم محصل، و محمولها اسم‌

[١] - ها: «له صدق» ندارد

[٢] - ط: «و قيل ... بالضرورة» ندارد

[٣] - ق: فصل‌

[٤] - ها: فى الثلاثى و الثلاثى كل قضية

[٥] - ها: «بينهما» ندارد

[٦] - ق: و اما الثلاثية

[٧] - هج: تصرح‌

[٨] - هج: فتسمى؛ ب، د، ق: و تسمى؛ ها: سمى‌

[٩] - ب تربط؛ ديگر نسخه‌ها: ترتبط

[١٠] - ق: متضمنة

[١١] - ق: فصل‌

[١٢] - ط، ق (در همه جا): المعدولة؛ ب، د، ها، هج: المعدولية