تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٦٥ - مختار مصنف عليه الرحمه در ارتباط با احتمالات واقع در حديث شريف

شرح مطلوب‌

قوله: لانّه مع لزوم تخصيص الاكثر: ضمير در « لانّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: حصر اسباب التّحليل و التّحريم الخ: و حال آنكه در بسيارى از موارد حلّيت و حرمت مستند به لفظ نيست نظير حلّيت تصرّف ورثه در ماترك ميّت و حلّيت تصرّف مبذول له در عين زاد و راحله در باب حجّ و حلّيت تصرّف شخص در هديه و غير اينها از موارد ديگر كه در هيچكدام سبب حلّيت لفظ نمى‌باشد چنانچه در كثيرى از مواضع حرمت تصرّف مستند به لفظ نمى‌باشد مانند حرمت تصرّف غاصب در مال غصبى و نيز حرمت تصرّف موصى در مبلغ زائد بر ثلث بدون رضايت ورثه و همچنين حرمت استمتاع از اجنبيّه.

قوله: مع كونه كالتّعليل له: ضمير در « كونه » به كلام راجع بوده و در « له » به حكم برمى‌گردد.

قوله: من عدّة روايات اخر: از جمله اين روايات، حديثى است كه مرحوم صاحب وسائل آنرا در ج (١٢) ص (٣٧٤) باين شرح نقل نموده:

محمّد بن يعقوب، از على بن ابراهيم، از پدرش، از ابن ابى عمير، از عبد الرّحمن بن حجّاج قال:

قلت لابى عبد اللّه عليه السّلام: الرّجل يجيئنى يطلب المتاع فاقاوله على الرّبح ثمّ اشتريه فابيعه منه،.

فقال: اليس انشاء اخذ و ان شاء ترك؟

قلت: بلى.

قال: فلا بأس به.

قلت: فانّ من عندنا يفسده.

قال: و لم.

قلت: قد باع ما ليس عنده‌

قال: فما يقول فى السّلم، قد باع صاحبه ما ليس عنده.

قلت: بلى.

قال: فانّما صلح من اجل انّهم يسمّونه سلما، انّ ابى كان يقول: