تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣١ - ذكر معانى ديگر براى بيع و تضعيف آنها

شرح مطلوب‌

حاصل فرموده مرحوم مصنّف اينستكه:

تعاريف و تفاسيرى كه براى بيع نقل نموده و در بسيارى از آنها اشكال و ايراد نموديم كلّا تعاريف بيعى هستند كه در صيغه واقع بلفظ « بعت » يا مشتقّات آن لحاظ و منظور شده‌اند ولى برخى از علماء براى بيع سه معناى ديگر غير از آنچه ذكر نموديم بيان كرده و بدينوسيله خواسته اشكالات ياد شده را دفع نمايد و شرح اين سه معنا در ترجمه گذشت.

قوله: من المشتقّات: همچون بايع و مبيع.

قوله: و يظهر من بعض من قارب عصرنا: طبق آنچه برخى نقل كرده‌اند مقصود از بعض مرحوم شيخ اسد اللّه تسترى صاحب مقابيس مى‌باشد.

قوله: استعماله فى معان اخرى: ضمير در « استعماله » به بيع راجع است.

قوله: التّمليك المذكور: يعنى التّمليك بالعوض.

قوله: و لعلّه: ضمير منصوبى به « اخذ قيد تعقّب بالقبول» راجع است.

قوله: من اللّفظ: يعنى من لفظ البيع.

قوله: و صحّة السّلب عن المجرّد: يعنى صحّة سلب البيع عن التّمليك المجرّد عن التّملّك.

قوله: و لهذا لا يقال الخ: مشار اليه « هذا » اشتراط تعقب تمليك به تملّك مى‌باشد.

قوله: قد اشتراه غيره: ضمير منصوبى در « اشتراه » به مال و ضمير مجرورى در « غيره » به فلان راجع است.

قوله: انّه اشتراه غيره: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: لا انّه اوجب البيع فقط: ضمير در « انّه » و « اوجب » به القائل راجع است.

قوله: قال: بل الظّاهر: ضمير در « قال » به بعض من قارب عصرنا راجع است.

متن:

اقول‌

امّا البيع بمعنى الايجاب المتعقّب للقبول فالظّاهر انّه ليس مقابلا للاوّل و إنّما هو فرد انصرف اليه اللّفظ في مقام قيام القرينة على ارادة الايجاب المثمر اذ لا ثمرة في‌