تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٥٥
مسلماً آثار آن روى يك يك اعضاى بدن، و در فضاى محيط باقى مىماند، آن روز كه روز به روز و آشكار شدن است، اين آثار نيز بر دست و پا و ساير اعضا ظاهر مىشود، و ظهور اين آثار، به منزله شهادت آنها است.
اين تعبير، در سخنان روزمره و تعبيرات ادبا، نيز فراوان است مثلًا مىگويند:
عَيْنُكَ تَشْهَدُ بِسَهَرِكَ: «چشمت گواه بىخوابى تو است»! يا مىگوئيم: الحِيْطانُ تَبْكِى عَلى صاحِبِ الدَّارِ: «ديوارها بر صاحب اين خانه گريه مىكنند»!
شاعر فارسى نيز مىگويد: «رنگ رخساره خبر مىدهد از سرّ درون»!
به هر حال، گواهى اعضاء در قيامت مسلم است، اما اين كه: هر عضوى خصوص كارى را كه انجام داده است بازگو مىكند، يا همه كارها را؟ بدون شك مناسب احتمال اول است، لذا در آيات ديگر قرآن، سخن از شهادت گوش و چشم و پوست بدن به ميان آمده است.
چنان كه در آيه ٢٠ سوره «فصلت» مىخوانيم: حَتَّى إِذا ما جاؤُها شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَ أَبْصارُهُمْ وَ جُلُودُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ: «تا آن زمان كه در كنار آتش دوزخ قرار گيرند، گوش و چشم و پوستهاى تن آنها گواهى مىدهد به اعمالى كه انجام مىدادند».
و در آيه ٢٤ سوره «نور» آمده است: يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ: «روزى كه زبان و دست و پاهاى آنها گواهى مىدهد به اعمالى كه انجام مىدادهاند».
اين نكته نيز، قابل توجه است كه: در يك جا مىگويد: «زبانهاى آنها گواهى مىدهد (مانند آيه سوره نور) و در آيات مورد بحث مىفرمايد: «ما مهر بر زبانشان مىنهيم».
ممكن است، اين تعبير به خاطر آن باشد كه: نخست بر زبان آدمى مهر نهاده