قرار دارد (اين تفسير تفاوت چندانى از نظر نتيجه با تفسير اول ندارد).
ولى بعضى گفته‌اند: منظور از «پيش رو» گناهانى است كه قبلًا انجام شده كه پرهيز از آن به معنى توبه و جبران است، و منظور از «پشت سر» گناهانى است كه بعداً انجام مى‌شود.
بعضى ديگر معتقدند: منظور از «پيش رو» گناهان آشكار و «پشت سر» به معنى گناهان پنهان است.
بعضى ديگر: «ما بَيْنَ أَيْدِيكُمْ» را اشاره به انواع عذاب دنيا، و «ما خَلْفَكُمْ» را اشاره به مرگ مى‌دانند (در حالى كه مرگ چيزى نيست كه قابل پرهيز كردن باشد).
بعضى مانند: نويسنده «فى ظلال» اين دو تعبير را كنايه از احاطه موجبات غضب و عذاب الهى دانسته كه كافران را از هر سو فرا گرفته است.
«آلوسى» در «روح المعانى» و «فخر رازى» در تفسير «كبير»، هر كدام احتمالات متعددى داده‌اند كه، قسمتى از آن گفته شد، و «علامه طباطبائى» در «الميزان» «ما بَيْنَ أَيْدِيكُمْ» را اشاره به شرك و معاصى در دنيا مى‌داند، و «ما خَلْفَكُمْ» را اشاره به عذاب در آخرت. «١»
در حالى كه، ظاهر آيه، اين است كه: اين هر دو از يك جنس مى‌باشند تنها تفاوت زمانى دارند، نه اين كه: يكى اشاره به شرك و گناه و ديگرى اشاره به مجازات آن باشد.
به هر حال، بهترين تفسير، براى اين جمله همانست كه در آغاز گفته شد، و آيات مختلف قرآن، نيز گواه بر آن است، و آن اين كه: منظور از «ما بَيْنَ أَيْدِيكُمْ» مجازاتهاى دنياست و «ما خَلْفَكُمْ» مجازاتهاى آخرت.
***