تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٤
عمل تشويق مىكردند، و آن را در نظرشان زينت مىدادند، بنابراين مراد از عبادت «جنّ»، همان اطاعت و پيروى از فرمان و پذيرش وسوسههاى آنها است.
فرشتگان ضمن اظهار تنفر و بيزارى و اعلام عدم رضايت به اين كار، مىگويند: عامل اصلى اين فساد، شياطين بودند هر چند ظاهراً ما را پرستش مىكردند، بايد چهره واقعى اين كار را بر ملا كرد.
و به اين ترتيب، عبادتكنندگان را به تمام معنى از خود مىرانند و نوميد مىكنند.
نظير اين معنى را در سوره «يونس» نيز داشتيم آنجا كه مىفرمايد: وَ يَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا مَكانَكُمْ أَنْتُمْ وَ شُرَكاؤُكُمْ فَزَيَّلْنا بَيْنَهُمْ وَ قالَ شُرَكاؤُهُمْ ما كُنْتُمْ إِيَّانا تَعْبُدُونَ: «به خاطر بياور آن روز، كه همه آنها را جمع مىكنيم، پس آن گاه به مشركان مىگوئيم: شما و معبودهايتان در جاى خود باشيد (تا به حسابتان رسيدگى شود) سپس، آنها را از هم جدا مىكنيم، و معبودهايشان به آنها مىگويند: شما هرگز ما را عبادت نمىكرديد»!. «١»
يعنى شما در حقيقت هوا و هوسها و اوهام و پندارهاى خويش را مىپرستيديد نه ما را، و از اين گذشته، اين عبادت شما نه به امر و فرمان ما بود، و نه به رضايت ما، و عبادتى كه چنين باشد، در حقيقت عبادت نيست.
*** به اين ترتيب، اميد مشركان در آن روز، به نوميدى كامل تبديل مىشود و به وضوح اين حقيقت براى آنها روشن مىگردد كه، معبودان آنها كوچكترين گرهى از كارشان نخواهند گشود، بلكه از آنان متنفّر و بيزارند.
لذا، در آيه بعد، به عنوان يك نتيجهگيرى پر معنى مىگويد: «امروز هيچ يك از شما نسبت به ديگرى مالك سود و زيانى نيست» «فَالْيَوْمَ لايَمْلِكُ بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ نَفْعاً وَ لا ضَرّاً».