تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٢
در نخستين آيه مىفرمايد: «هنگامى كه به آنها گفته مىشود از آنچه پيش رو و پشت سر شماست، از عذابهاى الهى بپرهيزيد، تا مشمول رحمت الهى شويد» (اعراض مىكنند، و روىگردان مىشوند) «وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّقُوا ما بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَ ما خَلْفَكُمْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ». «١»
در اين كه: منظور از «ما بَيْنَ أَيْدِيكُمْ» (آنچه پيش روى شماست) «وَ ما خَلْفَكُمْ» (آنچه پشت سر شما قرار دارد) چيست؟ مفسران، تفسيرهاى بسيارى گفتهاند:
از جمله اين كه: منظور از «ما بَيْنَ أَيْدِيكُمْ» مجازاتهاى دنياست كه نمونهاى از آن در آيات قبل ذكر شده، و منظور از «ما خَلْفَكُمْ» مجازاتهاى آخرت است كه در پشت سر دارند، و تعبير به «پشت سر» به خاطر آنست كه هنوز نيامده، گوئى پشت سر انسان در حركت است، و سرانجام روزى به او مىرسد، و دامانش را مىگيرد، و منظور از پرهيز كردن از اين مجازاتها، اين است كه: عوامل آن را ايجاد نكند، و به تعبير ديگر، كارى نكند كه: مستوجب اين عقوبات گردد.
شاهد سخن اين كه: تعبير به «اتَّقُوا» در آيات قرآن، يا در مورد خداوند به كار رفته، و يا در مورد روز قيامت و مجازات الهى، كه در حقيقت هر دو به يك معنى باز مىگردد، چرا كه پرهيز از خداوند، پرهيز از مجازات اوست.
اين خود دليل بر آنست كه در آيه مورد بحث، نيز منظور پرهيز از عذاب و مجازات الهى در اين جهان و جهان ديگر است.
بعضى، آيه را به عكس اين معنى تفسير كردهاند: «ما بَيْنَ أَيْدِيكُمْ» را به عذاب آخرت و «ما خَلْفَكُمْ» را به عذاب دنيا؛ چرا كه آخرت در پيش روى ما