تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٦
همان گونه كه در بحثهاى فلسفى به اثبات رسيده، ممكنات در بقاى خود همان گونه نيازمند به مبدأ هستند كه در حدوث خود، و به اين ترتيب، حفظ نظام جز ادامه آفرينش جديد و فيض الهى چيزى نيست.
قابل توجه اين كه: كرات آسمانى بىآن كه به جائى بسته باشند، ميليونها سال در قرارگاه خود، يا مدارى كه براى آنها تعيين شده، در حركتند، بى آن كه كمترين انحراف پيدا كنند، همان گونه كه نمونه آن را در منظومه شمسى مىنگريم، كره زمين ما ميليونها بلكه ميلياردها سال است بر دور آفتاب در مسير خود با نظم دقيقى كه از تعادل نيروى جاذبه و دافعه سرچشمه مىگيرد، مىچرخد و سر بر فرمان پروردگار دارند.
سپس به عنوان تأكيد، مىافزايد: «و هر گاه بخواهند از محل و مسير خود خارج شوند، كسى غير از خداوند نمىتواند آنها را نگاهدارى كند» «وَ لَئِنْ زالَتا إِنْ أَمْسَكَهُما مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ».
نه بتهاى ساختگى شما، نه فرشتگان، و نه غير آنها، هيچ كس قادر بر اين كار نيست.
در پايان آيه، براى اين كه: راه توبه را به روى مشركان گمراه نبندد و اجازه بازگشت در هر مرحله، به آنها دهد مىفرمايد: «خداوند هميشه حليم و غفور است» «إِنَّهُ كانَ حَلِيماً غَفُوراً».
به مقتضاى حلمش، در مجازات آنها تعجيل نمىكند و به مقتضاى غفوريتش، توبه آنها را با شرائطش در هر مرحله كه باشد، پذيرا مىشود.
بنابراين، ذيل آيه ناظر به وضع مشركان و شمول رحمت الهى نسبت به آنان به هنگام توبه و بازگشت است.
بعضى از مفسران، اين دو وصف را در ارتباط با نگهدارى آسمان و زمين