تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٣
ولى تفسير اول، با معنى جمله «ما يَشْتَهُونَ» مناسبتر است، به علاوه، در آيات قبل، جمله (أَنّى لَهُمُ التَّناوُشُ مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ) مسأله عدم دسترسى آنها به ايمان در هنگام مرگ، و عذاب استيصال آمده بوده، و نياز به تكرار نيست.
ذكر اين نكته نيز لازم به نظر مىرسد كه: بسيارى از مفسران اين آيات را ناظر به مجازات روز قيامت و ندامت گناهكاران در عرصه محشر دانستهاند، ولى چنان كه گفتيم، آخرين آيه مورد بحث، با توجه به جمله «كَما فُعِلَ بِأَشْياعِهِمْ مِنْ قَبْلُ» با اين معنى سازگار نيست، بلكه، منظور لحظه مرگ و مشاهده عذاب نابود كننده الهى است.
و چه زيبا مىگويد امير مؤمنان على عليه السلام كه، لحظات جان دادن و جدائى از نعمتهاى دنيا را در كلمات نورانيش، به روشنترين وجه ترسيم مىكند:
اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ، وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ، فَفَتَرَتْ لَها أَطْرافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَها أَلْوانُهُمْ!
ثُمَّ ازْدادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً، فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ، وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ، يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ ...
يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنى عُمْرَهُ؟ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ؟ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَها أَغْمَضَ فِي مَطالِبِها وَ أَخَذَها مِنْ مُصَرَّحاتِها وَ مُشْتَبِهاتِها ...!
فَهُوَ يَعَضُّ يَدَهُ نَدامَةً عَلَى ما أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيما كانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ، وَ يَتَمَنّى أَنَّ الَّذِي كانَ يَغْبِطُهُ بِها وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْها قَدْ حازَها دُونَهُ!
«سكرات مرگ، و حسرت از دست دادن نعمتهاى دنيا، به آنها هجوم مىآورد، اعضاى بدنشان به سستى مىگرايد و رنگ، از چهره آنها مىپرد!
سپس، پنجه مرگ در آنها بيشتر نفوذ مىكند، آن چنان كه زبانش از كار