تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٧
٢- گوشهاى از روايات اسلامى در زمينه فكر و انديشه
در روايات اسلامى- به پيروى از قرآن- مسأله «فكر» و انديشه در درجه اول اهميت قرار گرفته، و تعبيرات بسيار گويا و جالبى در آن ديده مىشود، كه نمونههائى از آن را در اينجا مىآوريم:
الف- تفكر بزرگترين عبادت است
در حديثى از امام على بن موسى الرضا عليهما السلام مىخوانيم: لَيْسَ الْعِبادَةُ كَثْرَةَ الصَّلاةِ وَ الصَّوْمِ إِنَّمَا الْعِبادَةُ التَّفَكُّرُ فِى أَمْرِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ: «عبادت به زيادى نماز و روزه نيست، عبادت واقعى تفكر در كار خداوند متعال و اسرار جهان آفرينش است». «١»
در روايت ديگرى مىخوانيم: كَانَ أَكْثَرَ عِبَادَةِ أَبِي ذَرٍّ التَّفَكُّرُ: «بيشترين عبادت ابوذر تفكر و انديشه بود». «٢»
ب- يك ساعت تفكر از يك شب عبادت بهتر است.
در روايتى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم، شخصى سؤال كرد: اين كه مردم از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل مىكنند: تَفَكُّرَ سَاعَةٍ خَيْرٌ مِنْ قِيَامِ لَيْلَةٍ: «يك ساعت انديشه كردن بهتر از يك شب عبادت نمودن است» منظور چيست؟ و چگونه بايد تفكر كند؟
امام عليه السلام در پاسخ فرمود: يَمُرُّ بِالْخَرِبَةِ أَوْ بِالدَّارِ فَيَقُولُ أَيْنَ سَاكِنُوكِ أَيْنَ بانُوكِ ما لَكِ لاتَتَكَلَّمِينَ: «هنگامى كه از كنار ويرانه، يا خانهاى (كه از ساكنان خالى شده) مىگذرد بگويد: ساكنان تو كجا رفتند؟ بنيانگزارانت چه شدند؟ چرا سخن نمىگوئى»؟. «٣»