شماره ٥٠: تعصّب

· قال الله الحکِیم: (إِذْ جَعَلَ الَّذِینَ کَفَرُوا فِی قُلُوبِهِمُ الْحَمِِیَّه حَمِِیَّه الْجاهِلِِیَّه)[١] به ِیاد آور هنگامِی را که کافران دل به تعصّب دوران جاهلِیت سپردند.

· امِیرمؤمنان علِی علِیه السلام: (فَأَطْفِئُوا مَا کَمَنَ فِِی قُلُوبِکُمْ مِنْ نِِیرَانِ الْعَصَبِِیَّه وَ أَحْقَادِ الْجَاهِلِِیَّه)[٢] شراره‌هاِی تعصّب و کِینه‌هاِی پنهان جاهلِیّت را در دل‌هاِی خود خاموش سازِید، تعصّب ناروا، نشانه تکبّر و از وسوسه‌هاِی شِیطان است.

در اِین شماره انتظار مِی‌رود که پاسخ سؤالات ذِیل واضح شده باشد:

· تعصّب به چه معناست؟

· انواع تعصّب را بِیان نماِیِید و براِی هر‌ِیک مثالِی بزنِید.

· تعصّب نسبت به اعتقادات و باورهاِی قومِی و مذهبِی به چه معناست؟

· فرق بِین تعصّب ناروا و تعصّب به جا چِیست؟ در ضمن مثال توضِیح دهِید.

· چند مورد از ضررهاِی تعصّب بِیجا را بِیان نماِیِید.

شرح کوتاه: تعصّب در لغت از ماده«عصب» است. عصب به رگ‌هاِیِی گفته مِی‌شود که مفاصل را به هم متصل مِی‌کند و در اصطلاح به هرگونه وابستگِی اطلاق مِی‌شود اعم از ممدوح و مذموم. اگر چه تعصّب معمولاً در مفهوم مذموم آن به کار برده مِی‌شود ِیعنِی جانب‌دارِی و طرف‌دارِی به ناحق و غِیر منطقِی از شخص ِیا گروه و ِیا مذهب و ِیا عملِی به جهت ِیک امر موهوم مثل نژاد ِیا رنگِ‌پوست ِیا خوِیشاوندِی.[٣] تعصّب به دو قسم تقسِیم مِی‌شود:

Q الف: تعصّب ممدوح و پسندِیده: تعصّب و جانبدارِی از چِیزِی اگر بر اساس دفاع از حق و بر پاِیه عقل و منطق باشد به عنوان ارزش شمرده شده و پسندِیده است. مثل دفاع از

[١] سوره فتح، آِیه ٢٦.

[٢] نهج البلاغة، سِید رضِی، ص: ٢٩٠‌.

[٣] ذِیل واژه تعصّب. فرهنگ فارسِی معِین، ذِیل واژه تعصّب، لغت‌نامه، دهخدا، ذِیل واژه تعصّب.