جلوه‌های دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ٢٣٧ - ٤ تعصّب ریشه در جهل و نادانی

٣. تعصّب بت‌پرستان

حضرت ابراهِیم علِیه السلام به بت‌پرستان فرمود: آِیا بتهاِیِی که مِی‌خوانِید صداِی شما را مِی‌شنوند و سود ِیا زِیانِی به شما مِی‌رسانند؟! چرا سنگ‌هاِیِی که خود ساخته‌اِید به عنوان خدا پرستش مِی‌کنِید؟! (قَالَ هَلْ يَسْمَعُونَكُمْ إِذْ تَدْعُونَ^ أَوْ يَنْفَعُونَكُمْ أَوْ يَضُرُّونَ) [١] آنها هِیچ پاسخ منطقِی نداشتند، جز اِینکه از گذشتگان خود تقلِید کورکورانه کرده و مِی‌گفتند: ما نِیاکان خود چنِین ِیافتِیم. (قَالُوا بَلْ وَجَدْنَا آبَاءَنَا كَذلِكَ يَفْعَلُونَ)[٢]

٤. تعصّب رِیشه در جهل و نادانِی

ِیهود و نصارِی به جهت تعصّبات بِی‌جا و غِیر منطقِی خود را برتر از دِیگر ادِیان مِی‌دانستند. ِیهودِیان مِی‌گفتند: مسِیحِیان هِیچ جاِیگاهِی نزد خدا ندارند و بر باطل هستند. مسِیحِیان هم مِی‌گفتند: ِیهودِیان هِیچ جاِیگاهِی ندارند و بر باطل هستند. [٣]

سرچشمه اِین‌گونه سخنان چِیزِی جز تعصّب و جانب‌دارِی از قوم و قبِیله و خوِیشان و آِیِین خود نِیست. اِین در حالِی بود که کتاب آسمانِی در اختِیار آنان بود و هر دو گروه ِیهود و نصارِی مِی‌دِیدند که در کتب آنان نوِید به ظهور پِیامبر آخرالزمان داده شده و آنان موظفند که از آِیِین او پِیروِی کنند!

Q نکته: در اِین آِیه سرچشمه اصلِی تعصّب را جهل و نادانِی معرفِی کرده و به طور مطلق برتر دانستن قومِی بر قوم دِیگر را بدون معِیارهاِی منطقِی و عقلِی، ناشِی از تعصّب کورکورانه دوران جاهلِیت دانسته است. (كَذلِكَ قَالَ الَّذِينَ لاَ يَعْلَمُونَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ) مرحوم شهِید مطهّرِی، جرِیان خوارج را اوّلِین جرِیان تعصّبِی بعد از رسول‌الله صلِّی الله علِیه و آله در ضربه‌زدن به اسلام معرفِی نموده که بر اثر خلأهاِی فکرِی و فقدان عمِیق اندِیشه و درک مفاهِیم قرآنِی شکل گرفته بود. [٤]

[١] سوره شعراء، آِیه ٧٢،٧٣.

[٢] سوره شعراء، آِیه ٧٤.

[٣] (وَ قالَتِ الِْیَهُودُ لَِیْسَتِ النَّصارِی عَلِی شَِیْ‌ء وَ قالَتِ النَّصارِی لَِیْسَتِ الِْیَهُودُ عَلِی شَِیْ‌ء وَ هُمْ ِیَتْلُونَ الْکِتابَ...) سوره بقره، آِیه ١١٣.

[٤] اسلام و مقتضِیات زمان، شهِید مطهرِی، نشر صدرا، ص: ۱۱۵.