را سرپرست او قرار داده و خزائن علم خود را بر تو گشوده است پس اگر در تعليم او بكوشى و با او بدرفتارى نکنِی و بر او دلتنگ نشوى، خداوند از فضل خود، بر علم تو بِیفزاِید و اما اگر علم خود را از مردم دريغ بدارى يا با دانشجوِیان خود هنگام تعلِیم علم، مهربان نباشى، بر خداى عزوجل است كه علم و نور علم را از تو سلب نماِید و تو را از چشم مردم بِیندازد. (كَانَ حَقّاً عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ يَسْلُبَكَ الْعِلْمَ وَ بَهَاءَهُ وَ يُسْقِطَ مِنَ الْقُلُوبِ مَحَلَّكَ) [١]

٣٧. مرد عمل

مرحوم شِیخ عباس قمِی رحمه الله در حال سفر، رعاِیت حال همراهان خود را مِی‌کرد و با آنان فوق‌العاده خوش‌رفتار بود و انس مِی‌گرفت. در مسافرت شوخ طبع، خوش‌گفتار بود. ِیکِی از سجاِیاِی اخلاقِی آن مرحوم، تواضع او بود. در خانه و مدرسه و خِیابان نسبت به همگان خصوصا اهل علم فروتنِی مِی‌نمود، هِیچ‌گاه در صدر مجلس نمِی‌نشست و هرگز خود را بر دِیگران مقدم نمِی‌داشت.

از خودستاِیِی و خودپسندِی به شدت دورِی مِی‌کرد و به هِیچ وجه مغرور نبود. با همه اطلاعاتِی که در تارِیخ و احادِیث داشت، بسِیار اتفاق مِی‌افتاد که کتاب را همراه خود به منبر مِی‌برد و بدون اِین که براِی خود کسر شأن بداند، از روِی کتاب براِی مردم حدِیث ِیا روضه مِی‌خواند. از وِیژگِی‌هاِی اِیشان نفوذ کلمه بود. چون سخن او از دل برمِی‌خاست و خود به آن معتقد بود و بدان عمل مِی‌کرد.گفتارش در شنوندگان تأثِیر به سزاِیِی مِی‌گذاشت، پامنبرِی‌هاِی اِیشان مِی‌گفتند: سخنان آن مرحوم چنان بود که تا ِیک هفته ما را از تمام گناهان باز مِی‌داشت و به خدا و عبادت او متوجه مِی‌کرد. [٢]

٣٨. سخت‌کوشِی و تلاش فراوان

ملا صالح مازندرانى رحمه الله دانشمندِی پارسا، زاهد، محقق، جامع معقول و منقول و داراِی صفات پسندِیده بود. از اِیشان کتب متعددِی به ِیادگار مانده است از جمله: شرح من لا

[١] من لا يحضره الفقيه، ج‌٢، ص: ٦٢٠‌.

[٢] شيخ عباس قمى مرد تقوا و فضيلت، ص: ١٨. با قدرِی تلخِیص.