جلوه‌های دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ١٨٤ - ١٧ انواع ترس و فرق بین آنها

١٦. دعاِی امام سجاد علِیه السلام در حالت خوف از خدا

در صحِیفه سجادِیه امام سجاد علِیه السلام دعاِیِی وارد شده با عنوان: (دُعَائِهِ فِي الرَّهْبَه) در اِین دعا چنِین آمده است: پروردگارا! در كتاب مقدس تو آيه‌اِی را يافتم كه نشانه رحمت و بشارت است. آنجا كه به بندگان خويش مژده داده و مى‌فرماِیى: (يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لاَ تَقْنَطُوا مِنْ رحمه الله إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً)

پروردگارا! اگر به گذشت و عفو تو در آينده اميدوار نبودم و اگر چشم طمع به رحمت واسعه تو كه كائنات را فرو مى‌گيرد نِیاندوخته بودم با دست خود، خويشتن را به هلاكت مى‌رساندم. اگر فرار از خشم و سطوت تو مقدور بود هيچكس از من سزاوارتر نبود كه رو به گريز بگذارد. ولى از حكومت تو اى آفريدگار بزرگ كه پنهان و پيداى ما را مى‌بينى و از خفايا و اسرار همگان آگاه هستى، فرار ممکن نيست. هم تو گناهان ما را مى‌شمارى و هم تو ما را به فراخور كردار ما مجازات و مكافات مى‌کنى.

پروردگارا! اگر بگريزم به گرفتارى خواهم افتاد و اگر پنهان شوم آشكار خواهم شد. پس چه بهتر كه به درگاه تو گردن خضوع و مذلت به گريبان بياويزم و سر به تسليم پيش آورم. اگر عقوبت فرماِیى مقتضاِی عدالت تو است و اگر ببخشاِیى بخشايش زِیبنده توست. چه بسيار از گناهانم که گذشتى و لباس عافيت بر من پوشانيدى...[١]

١٧. انواع ترس و فرق بِین آنها

مرحوم شِیخ صدوق رحمه الله در کتاب خصال ترس را به پنج نوع تقسِیم نموده است: خوف، خشيت، وَجَل، رَهبت، و هيبت. (الخَوفِ خَمسه: خَوفٌ و خَشْيَه و وَجَلٌ و رَهْبَه و هَيْبَه) در توضِیح هر‌ِیک از آنها مِی‌نوِیسد: خوف از آنِ گنهكاران است، خشيت ويژه دانشمندان، وَجَل از آنِ فروتنان، رهبت از آنِ عابدان و در نهاِیت هيبت از آنِ عارفان است.

ü اما درباره خوف به خاطر گناهان، خداوند مِی‌فرماِید: (و لِمَنْ خافَ مَقامَ ربِّهِ جَنّتانِ)[٢]

[١] الصحيفة السجادية، دفتر نشر الهادي ص: ٢٤٨‌.

[٢] سوره رحمن، آِیه ٤٦.