نماز در مقابلش بى‌نمازى ِیا تضِیِیع نماز، روزه در مقابل روزه‌خوارِی، جهاد در مقابل فرار از جهاد. حج در مقابل ترک حج، راز‌دارِی در مقابل سخن‌چينى، مراعات حقوق پدر و مادر در مقابلش عاق والدِین، حقيقت‌گوِیِی در مقابل خودنماِیِی، معروف در مقابل منکر، تقيه از دشمن در مقابل اشاعه اسرار، انصاف در مقابل عمل بر خلاف حق، برخورد‌خوش در مقابل ستمگرى، پاكيزگى در مقابل آلودگى، حيا در مقابل بِی‌حِیاِیِی، مِیانه‌روى در کارها در مقابل تجاوز از حد وسط در کارها، آسودگى خاطر در مقابل رنجشِ‌دل، آسان‌گرفتن کارها در مقابل سخت‌گِیرِی، بركت در مقابل بى‌بركتى، عافيت در مقابل بلا، محکم کارِی در كارها در مقابل ظاهرسازى و از سر بازکردن کارها.

حكمت در مقابل هواپرستى، سنگينى و وقار در مقابل سبكى و جلف بودن، خوشبختى در مقابل بدبختى، پشيمانى از گناه در مقابل اصرار بر گناه، استغفار در مقابل مغرور‌شدن به اعمال. مراقبت از خود در مقابل سهل‌انگارى، دعا در مقابل ترک دعا، نشاط در اعمال صالح در مقابل تنبلى و سستى، شادى در مقابل اندوه، الفت و انس با مردم در مقابل كناره‌گيرى از مردم، سخاوت در مقابل بخل‌ورزِی. [١]

٢٧. تصمِیم عقلانِی نه احساسِی

مدّتِی بود که شخصِی دائم نزد امام کاظم علِیه السلام مِی‌آمد و به آن حضرت فحش و ناسزا مِی‌گفت. بعضِی از نزدِیکان به آن حضرت عرض کردند: اجازه دهِید اِین فاسق را بکشِیم! حضرت اجازه نداد تا اِین که روزِی از مکان او پرسِید و سوار بر مرکب شد و به مزرعه او رفت. آن مرد صدا زد: از مِیان زراعت نِیاِیِید! محصولم پاِیمال مِی‌شود!

حضرت نزدِیک آمد و لبخندِی زد و کنارش نشست و فرمود: چقدر براِی زراعت خود خرج کرده‌اِی؟ مرد گفت: صد دِینار. حضرت فرمود: چقدر امِید دارِی از آن منفعت حاصل شود؟ گفت: دوِیست دِینار. حضرت فرمود: اِین سِیصد دِینار را بگِیر و محصول مزرعه هم مال خودت باشد. خداوند ان شاء الله آنچه را امِید‌دارِی به تو مرحمت کند.

مرد پول را گرفت و پِیشانِی حضرت را بوسِید. حضرت تبسمِی کرد و برگشت. فردا که

[١] اصول کافِی، کلِینِی، محمد بن ِیعقوب، طبع الاسلامية، ج‌١، ص: ٢١‌.