مردِی به آن حضرت عرض کرد: شما بهترِین مردم هستِید. حضرت در جواب فرمود: بهترِین مردم کسِی است که پرهِیزکارتر از دِیگران باشد. سپس قسم ِیاد نمود و فرمود: اِین آِیه شرِیفه هرگز نسخ نشده و هنوز قانون آن باقِی است که ملاک برترِی تقواست: (وَ جَعَلْناکُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللّهِ أَتْقاکُمْ)[١]

امام على علِیه السلام فرمود: تقوِی همانند مرکب رامِی است که اهلش بر آن سوار شده و آن مرکب آنان را به بهشت وارد خواهد کرد. (انَّ التَّقوِی مَطاِیا ذُلُلٌ حُمِلَ عَلِیها اَهلُها و اُعطُوا اَزمَّتَها فَاَورَدَتْهُمُ الجنَّه)[٢]

٣٥. حالات مختلفِ روحِ انسان

نفس امّاره: نفس امّاره ِیکِی از حالات روح است که انسان را به تماِیلات نفسانِی و حِیوانِی دعوت مِی‌کند. کسِی که خواهش‌هاِی نفسانِی خود را در جهت مشروع و معقول جهت‌دهِی کند و با خواهش‌هاِی نامشروع نفسانِی مخالفت کند کم کم بر نفس خود مسلط شده و قدرت بر مخالفت با نفس امّاره را پِیدا مِی‌کند. خداوند در قرآن مِی‌فرماِید: (إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَه بِالسُّوءِ إِلاَّ مَا رَحِمَ رَبِّي) [٣]

اگر کنترل انسان به دست نفس اماره بِیفتد نفس اماره او را به هر طرفِی مِی‌کشاند، چشمش را به ناموس مردم، دهانش را به غِیبت و تهمت و تمسخر مِی‌گشاِید، به راحتِی در اموال مردم بدون اذن تصرف مِی‌کند و خوردن غذاِی حرام براِی او عادِی و طبِیعِی مِی‌شود تا جاِیِی مقام انسانِیت را پاِیِین مِی‌آورد که به تعبِیر قرآن: (أُولئِكَ كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ)[٤]

نفس لوّامه: نفس لوّامه ِیکِی دِیگر از حالات نفس است که اگر اِین حالت در کسِی قوِی شود در حال ترقِی و پِیشرفت به مقامات معنوِی خواهد بود، خداوند در قرآن به اِین مرحله از حالت

[١] سوره حجرات، آِیه ١٣. سبک زندگِی اهل‌بِیت علِیهم السلام غلامرضا حِیدرِی ابهرِی، ص: ٢٦٣.

[٢] نهج البلاغه، خطبه ١٦.

[٣] ترجمه: نفس آدمِی، انسان را به سوِی زشتِی‌ها مِی‌کشاند، سوره ِیوسف آِیه ٤٣.

[٤] سوره اعراف، آِیه ١٧٩.