وقتى بلال، مؤذن پِیامبر صلِّی الله علِیه و آله اذان مِی‌گفت، يهوديان او را مسخره مِی‌كردند، زِیرا بلال هم سياه پوست بود و به حسب دِید دنِیاپرستان ظاهر مناسبى نداشت و هم لکنت زبان داشت و حرف شِین را درست تلفظ نمِی‌كرد. بجاى«أشهد» کلمه«أسهد» مِی‌گفت! يهوديان مِی‌گفتند: آدمى از اين بهتر پيدا نشد كه پِیامبر او را به عنوان مؤذن خود انتخاب کند؟

پِیامبر صلِّی الله علِیه و آله مى‌خواست، در آن روز تعصّب و تبعيض نژادى را از بين ببرد و ارزش‌هاى معنوى را بالا ببرد، ارزش‌هاى آن زمان به حسب امور ظاهرِی مثل مال و ثروت و جاه و مقام و زِیباِیِی ظاهرِی بود. پِیامبر مِی‌خواست در آن شرايط، آن مظاهر فريبنده را خرد كند و ثابت كند که ارزش‌هاى معنوى ممکن است در چهره يك انسان سياه حبشى وجود داشته باشد و بوسِیله آن لِیاقت پِیدا کند که مؤذن خاص پِیامبر شود. چون مخالفين و يهوديان چنِین اعتراض برخواسته از تعصّب جاهلِی را مطرح كردند، خداوند در جواب آنان آيه ذِیل را نازل فرمود:

(وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلاً مِمَّنْ دَعَا إِلَى اللَّهِ وَ عَمِلَ صَالِحاً وَ قَالَ إِنَّنِي مِنَ الْمُسْلِمِینَ) [١] چه كسى نيكو سخن‌تر از كسى است كه «با اذان گفتن» دعوت به سوى خدا ‌كند و عمل صالح انجام دهد. پيامبر فرمود: شما بلال را آدم پستى مِی‌دانيد؟ ولى بدانيد او كسى است كه زبان او مطلب حقِی را مِی‌گويد، سخن او در نزد خدا بهترين سخن‌هاست. [٢]

١٤. بِی‌ارزش‌شدن کارهاِی شاِیسته به جهت تعصّب قومِی

در مدِینه مردِی بود به نام قزمان هر وقت سخنِی از او به مِیان مِی‌آمد و از کارهاِی نِیکش صحبت مِی‌شد، پِیامبر اکرم صلِّی الله علِیه و آله به خواص و نزدِیکان خود مِی‌فرمود: او اهل آتش جهنم است. هنگامِی که جنگ احد پِیش آمد، قزمان در مِیدان نبرد، با شهامت جنگِید و به تنهاِیِی تعداد زِیادِی از کفار را به قتل رسانِید. سرانجام زخم‌هاِی سنگِینِی برداشت، همراهانش او را به خانه‌هاِی بنِی‌ظفر بردند.

[١] سوره فصلت، آِیه ٣٣.

[٢] تفسير منهج الصادقين. ج ٨، ص: ١٨٨.