مى‌دارد از كليّه رفتار و كردارى كه در آنها قصد دنيا باشد، هر چند به ظاهر نماى آخرت را داشته باشند، زيرا كارهاى ريايى سودى در نجات از عذاب آخرت ندارند، و چه بسا كه موجب هلاكت نيز مى‌شوند روشن است كه پرداختن به امور دنيا، آخرت را به فراموشى مى‌سپارد.

(١٠٦١٧- ١٠٥٨٠) ٣- مردم در دنيا گرفتار امتحان شده‌اند، «فتنه» در عبارت خطبه به عنوان مفعول له و يا جانشين حال، منصوب است يعنى مردم به منظور امتحان گرفتار شده‌اند، و يا معنى چنين است كه مردم گرفتار شده‌اند در حالى كه بايد امتحان شوند. اين سخن امام (ع) شبيه كلام خداوند در آيه شريفه است.

كلمه «فتنه» در آيه شريفه‌ كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ نَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَ الْخَيْرِ [١]؛ نيز همين دو حالت را دارد كه يا مفعول له و يا حال است. ما بزودى در باره گرفتارى دنيا و اين كه چگونه دنيا فتنه است بحث خواهيم كرد.

منظور از آيه كريمه: و نبلوكم ... شما را خواهيم آزمود، اين نيست كه خداوند، به آنچه احوال بندگان خواهد بود آگاه نبوده و پس از خلق و آفرينش آنان را بگرفتاريهاى دنيا مى‌آزمايد؛ زيرا خداوند متعال به آنچه بوده و خواهد بود، حتّى پيش از وجود، بر آنها واقف است چنان كه خود مى‌فرمايد: وَ ما مِنْ غائِبَةٍ فِي السَّماءِ وَ الْأَرْضِ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ‌ [٢]؛ ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ [٣]. بلكه معناى واقعى حقيقت آزمايش اين است كه چون انسان در سرشت و طبيعت انسانى‌

[١] سوره انبيا (٢١) آيه (٣٥): شما را به امور خير و شر مى‌آزماييم و سپس به سوى ما باز مى‌گرديد.

[٢] سوره نحل (٢٧) آيه (٧٥): هيچ غايبى در زمين و آسمان نيست جز اين كه در كتابى روشن مضبوط است.

[٣] سوره حديد (٥٧) آيه (٢٢): هيچ حادثه‌اى نه در زمين و آسمان و نه در درون جانهاى شما نيست جز اين كه پيش از وقوع در كتابى موجود است، البته اين براى خداوند بسيار آسان است.