سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ١٦٠ - مرگ اختيارى

و البته اين مرگ در مقابل مرگ اضطرارى و اجبارى است، و اگر در خصوص «انسان» نيز سنجيده شود بصورت طبيعى از يك‌سو و اضطرارى و اجبارى به معنايى كه‌ إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ‌[١] غيرارادى و حتمى الوقوع است چه انسان طالب آن باشد و چه نباشد و لذا عنوان اضطرارى، اجبارى را نيز در مجاور طبيعى قرار داديم تا روشن شود كه «مرگ» حتمى الحدوث و قطعى الوقوع و «لقاء اللّه» نيز تحقق يابنده است و همه انسانها به سوى «لقاء ربّ» حركت مستمرّ و دائمى دارند كَدْحاً فَمُلاقِيهِ‌[٢] لكن انسانهايى هستند كه قبل از آنكه مرگ طبيعى و اضطرارى به سراغ آنها بيايد مرگ را پذيرا هستند و «موت اختيارى» دارند و موت به معناى سير از ماده به معنا و شدنى به سوى مافوق ملكوت براى انسانهاى اهل معرفت و بصيرت، اهل ايمان معنويت و سالكان كوى حق و حقيقت است و ما در نوشتار حاضر و با محورهاى ذيل آنرا جستجو كرده و مورد پژوهش و پردازش قرار مى‌دهيم:

الف. چيستى مرگ ارادى و انواع آن.

ب. امكان يا امتناع مرگ ارادى.

ج. راه‌هاى دستيابى به مرگ ارادى.

د. عرفان اسلامى و مرگ ارادى.

لازم به يادآورى است كه از قرآن، احاديث و روايات و همچنين عرفان و برهان يا معرفت‌هاى فلسفى- حكم و عرفانى- سلوكى در تبيين و تعميق محورهاى يادشده استفاده مى‌شود تا هم با رهيافتى «درون دينى» و هم با رويكردى «برون دينى» مرگ ارادى و اختيارى را مورد بحث و فحص قرار دهيم و مبانى هستى شناختى، معرفت شناختى و فرجام‌شناختى مرگ ارادى نيز در پرتو نگاه‌ها و انگاره‌ها و نگره‌هاى ذكر شده تفسير و تعبير مى‌شود.

[١] - جمعه، ٨.

[٢] - انشقاق، ٦.