سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ١٠٩ - «مراقبه»

داشته باشد و محصور باشد تا هر چيزى در آن راه نيابد «مقام ولايت» يعنى شهود حقائق دست مى‌دهد و چون پيامبر ٦ آنچه را كه آنان مى‌شنيدند و مى‌ديدند بهره چنين انسان سالكى مى‌شود كه مقام نبوت تعريفى يا انبائى است و چه زيبا حافظ شيرازى سروده‌اند:

«ره‌نشين» محتمل است دو معنا داشته باشد:

١- اظهار فقر و نياز چون گدايان در برابر خداى سبحان يعنى از خود هيچ نديدن.

خود نديدن، فقر وجودى و ذاتى و نياز نفسى خويش را شهود كردن.

٢- نگهبان راه دل شدن و بر دم دروازه دل نشستن و مراقبت كردن تا اغيار و نامحرمان وارد نشوند.

پس كشيك نفس كشيدن و نگهبان دل شدن مهم و سرنوشت‌ساز است و هركه چنين كرد پيروز ميدان مبارزه با هواهاى درون و فاتح جبهه سلوك الهى است و اين امر مهم جز با «رياضت»، معرفت واقعى، استعانت از خداى سبحان، هوشمندى و بيدارى و پايدارى ممكن و ميسور نخواهد شد پس صورت و سيرت، فهم و شهود، فكر و ذكر، ظاهر و باطن، سر و سرّ را بايد مراقبت نمود كه:

إِنَّ فِي ذلِكَ لَذِكْرى‌ لِمَنْ كانَ لَهُ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى السَّمْعَ وَ هُوَ شَهِيدٌ[١] چه اينكه «صاحبدلان» به شنيدارى شهودى «او القى السمع» «ديدارى شهودى» (و هو شهيد) يعنى شنيدن و ديدن شهودى و كشفى نائل مى‌شوند و اين همان مقام «ولايت» است كه البته داراى مراتب و درجات است و مقام «احسان» از جمله مراتب مقام «ولايت» است كه در حديث شريف نبوى به ابوذر غفّارى فرمود: «يا اباذّر! اعبد اللّه كانك تراه فان لم يكن تراه فانه يراك»[٢] كه ناظر به مقام «محضر» است و از نظرى ديگر مقام‌

[١] - سوره ق- ٣٧.

[٢] - بحار الانوار، ج ٦٧، ص ١٩٦.