سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٥٥ - معانى ولايت در نگاه بزرگان عرفان شرح

ب) فناى عبد در حق.

ج) قرب.

د) تمكين كه نهايت مقام قرب و لقاء يا بقاء بعد از فناء مى‌باشد.

مظاهر ولىّ سه نوع‌اند ولى غير نبى مثل اولياء اللّه در امت مرحومه و نبى غير رسول مانند انبياء بنى اسرائيل و سوم نبىّ رسول مانند حضرت ابراهيم و ... لذا در اينجا خالى از لطف نيست كه مقامات انبياء و اولياء را به شرح ذيل ذكر نمائيم:

١. محدّث كسى است كه به او خبر رسد و الهام مى‌گيرد.

٢. نبىّ كسى است كه به او خبر مى‌رسد و الهام مى‌گيرد و مأمور است به رساندن و ممكن است صاحب كتاب نباشد.

٣. رسول خبر مى‌گيرد و بايد برساند و صاحب كتاب هم هست.

٤. اولو العزم (عزم- جزم در امر- پافشارى) تكليفى سنگين‌تر از رسول دارند كه امام‌اند.

٥. مقام ختم: كه عصاره همه اين‌هاست.»[١]

\* و عارف كامل عز الدين محمود، در شرح تائيه ابن فارض گفته است: «النبوة بمعنى الانباء و النّبى هو المنبئ عن ذات اللّه و صفاته و اسمائه و احكام مراداته، و الانباء الحقيقى الذاتى الاولى ليس الا للروح الاعظم الذى بعثه اللّه الى النفس الكلية اولا ثم الى النفوس الجزئيه ثانيا. لينبئهم بلسانه العقلى عن الذات الاحديه او الصفات الازليه و الاسماء الالهيّه و الاحكام القديمه و لا مرادات الحسّية» كه به تعبير يكى از اولياء الهى و حكماء ربانى و عرفاء نورانى:

[١] - حسن‌زاده آملى، حسن، ممدّ الهمم در شرح فصوص الحكم، ص ٩٣.