سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٥٢ - شرح اجمالى

٤. «ولايت» نيز ذو مراتب و تشكيك‌پذير است و درجات و مراتب متفاوت و مختلف دارد.

٥. معيت خدا با پديده‌ها از نوع «معيت قيّوميه» است كه على ٧ فرمود: «مع كل شى‌ء لا بمقارنة و غير كل شى‌ء لا بمزايلة»[١] و به تعبير صدراى شيرازى در اطلاق «صفت فعل» است نه ذات.[٢] چنانكه در فرازى ديگر امام على ٧ فرمود: «دان فى علوّه و عال فى دنّوه»[٣] يا فرمود: «سبق فى العلوّ فلا شى‌ء اعلى منه و قرب فى الدّنوّ فلا شى‌ء اقرب منه، فلا استعلاؤه باعده عن شى‌ء من خلقه و لا قربه سأواهم فى المكان به»[٤] پس خداى بسيط محض و داراى اطلاق ذاتى و عدم تناهى ذات آنچنان بلند مرتبه است كه فكر احدى به او نمى‌رسد و آنچنان نازل و دانى و نزديك است كه هيچ‌چيز از او به انسان يا غيرانسان نزديك‌تر نيست و همراهى او با موجودات عالم همراهى قيوميّه است و به همه موجودات احاطه وجودى و اشراف دارد و اين انسان‌ست كه در مقام قرب به حق به مرتبه «خداوندگارى» مى‌رسد نه «خدايى» و اين از راه «عبوديّت» كه وسيله حقيقى قرب است حاصل مى‌شود و ديگر هيچ.

[١] - همان.

[٢] - ر. ك: جوادى آملى، عبد اللّه، حكمت نظرى و عملى در نهج البلاغه، ص ٩٣، چ سوم، ١٣٧٩، قم، مركز نشر اسراء.

[٣] - بحار، ج ٩٥، ص ٣٧٩.

[٤] - نهج البلاغه، خ ٤٩، بند ٢.