سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٣٥٧ - اقسام استاد سلوكى

تمكّن دستگيرى آنان ضرورتى نيست گرچه آن نيز ممكن است و اشكالى ندارد.

مرافقت سالك با اوستاد عامّ نيز لازم است زيرا نفحات رحمانيّه از جانب ربّ العزّه، توسط حجاب اقرب كه همان استاد خاص است به توسط قلب استاد عامّ به سالك مى‌رسد.

بنابراين سالك نبايد از افاضات قلبيّه استاد عامّ غافل بماند كه از استفاضه معنويات او محروم خواهد ماند و ...». [١]

چنانكه قبلا مطرح كرديم «استاد عامّ» بايد شرايطى داشته باشد كه به برخى از آنها اشارتى رفت و حال چگونه و از چه راهى بايد استاد عام را شناخت؟ اهل معرفت سه راه عقلانى و امكان‌پذير را مطرح كردند:

١. بررسى شخصى: كه به مصاحبت و مرافقت با او در خلأ و ملأ ممكن مى‌شود تا براى سالك واقعيت و يقين او دستگير شود كه اهل خبره و عقلانيت و معرفت، اهل درد و دغدغه عمل به شريعت و اهل مقام الهى و معنويت است و اصل براى او «عبوديت» است لذا ابدا ظهور خوارق عادات و كشف و كرامات و اطّلاع بر مغيبات و اسرار خواطر افراد بشر و ذهن‌خوانى‌ها و عبور بر آب و آتش و طيّ زمين و هوا نمي‌تواند دليل بر وصول صاحبش به حقيقت و عبوديت و مقام ولايت الهيّه باشد چه اينكه همه امور يادشده در اثر «رياضت نفس»، مكاشفات روحيّه و حتى ممارست در برخى از علوم غريبه ممكن است. [٢]

٢. رجوع به اهل خبره: چنانكه در شناخت فقيه اعلم و مجتهد جامع الشرائط و يا متخصص در يك فن علمى يا صنعتى بايسته است به كارشناس و خبره مراجعه كرد در شناخت صاحب نفس حوزه معنا و سلوك كه بسيار دشوارتر است نيز شايسته‌

[١]. حسينى تهرانى، سيد محمد حسين، رساله سير و سلوك منسوب به بحر العلوم، ص ١٦٦- ١٦٧، متن و پاورقى.

[٢]. ر. ك: رسالة لب اللباب، ص ١٣٥، علامه تهرانى.