سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٣٥٦ - اقسام استاد سلوكى

زمان طولانى به تدريج امكان‌پذير است كه استاد بايسته است به تجليّات ذاتّيه ربانّيه از تجليات صفاتيه و اسمائيّه رسيده باشد و لذا بزرگان معرفت و معنويت گفته‌اند:

استاد دو قسم‌اند: ١. استاد خاصّ ٢. استاد عامّ. و استاد خاص آن است كه منصوص و مخصوص به اشاره و هدايت است كه نبيّ و خلفاي خاصّه او هستند [١] و استاد عام به خصوص مأمور به هدايت نباشند و لكن داخل در عموم‌ فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ‌ [٢] باشند و علامه سيد محمد حسين حسينى تهرانى نوشته‌اند: اولياء خدا و افرادى كه به مقام كمال انسانى رسيده‌اند در هر زمان ممكن است متعدد باشند و هر يك از آنان قابل دستگيرى و هدايت و ارشاد سالكين، ليكن امام و خليفه رسول خدا كه داراى ولايت كبرى و حافظ شريعت و طريقت و مهيمن بر جميع عوالم و محيط بر جزئيات و كليات است، در هر زمان بيش از يكى نيست، و تمام اولياء در تحت لواى اويند و در تحت شريعت و طريقت او، و براى سالك ضرورى است كه پيوسته متوجه او باشد و اين همان مرافقتى است كه مصنّف فرموده است زيراكه مرافقت از رفاقت و رفيق مشتق است و مسلّما مرافقت بدنى شرط نيست، بلكه مرافقت روحى لازم است و اين مبتنى است بر آنكه همانطور كه روح ولّى بر سالك سيطره دارد، سالك نيز پيوسته متوجه او بوده تا مرافقت صادق شود. و عملا سير و حركت سالك به واسطه اين مرافقت با امام صورت گيرد، كه مصنّف ; از او تعبير به استاد خاص فرموده است و از زمان غيبت كبرى منحصرا اختصاص دارد به وجود حضرت امام زمان حجة الله البالغة محمد بن الحسن العسكرى ٧.

و اما سائر اولياء كه دستگيرى مى‌كنند، اوّلا به تبعّيت از استاد خاصّ مى‌باشد. و ثانيا لزوم دستگيرى آنان در ظرف عدم تمكّن از اوستاد خاصى است و امّا در زمان‌

[١]. ر. ك: رساله سير و سلوك منسوب به بحر العلوم، ص ١٦٦، رساله انسان كامل نسفى، ص ٥ و ...

[٢]. نحل، ٤٣.