سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٣٣٥ - مقام اول «توبه»

از: ١. توبه ٢. ورع ٣. زهد ٤. فقر ٥. صبر ٦. توكل ٧. رضا.

و ما براساس قول مشهور هركدام از مقامات يادشده را به اجمال توضيح مى‌دهيم:

مقام اول: «توبه»

توبه به معناى بازگشت از گناه به بندگى و طريق حق و پشيمانى از گناه و در اصطلاح عرفانى پس از «يقظه» و بيدارى سفرى به درون و هجرت انفسى از نقص به كمال، از جهل به سوى علم، از عصيان به سوى اطاعت است كه مهم و ضرورى در ابتداى سلوك مى‌باشد چه اين‌كه توبه مايه طهارت درون و نزاهت باطن شده و از عوامل مانع‌زدايى و آسيب‌ستيزى سير و سلوك خواهد بود لذا يك ضرورت در بدايت سلوك الى الله است. به بيان ديگر توبه بازگشت از احكام طبيعت به احكام روحانيت و انقلابى عليه خويشتن در حجاب‌زدايى است تا به فطرت اوليه كه توحيدى و الهى است برگردد و خواجه عبد الله انصارى اصول سه‌گانه حقايق توبه را چنين مطرح كرده‌اند:

أ. بزرگ‌شمارى گناه‌

ب. ناچيزشمارى توبه‌

ت. اداى حقوق ضايع‌شده.[١]

و درجات توبه عبارتند از:

١. توبه عمال‌

٢. توبه زهاد

٣. توبه اهل حضور

[١] - شرح منازل السائرين، ص ٤١.