سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٢٠٢ - ختم ولايت

على ٧ است چنانكه «ابن عربى» نيز به اين مقام و مرتبه نبوى و علوى اشارتى لطيف دارند: «و اقرب الناس اليه على بن ابيطالب، امام العالم و سرّ الانبياء اجمعين»[١].

بنابراين «ولايت» دايره‌اى وسيع داشته كه عام و خاص را دربر مى‌گيرد كه مرتبه عام شامل همه مؤمنان و مرتبه خاصّ آن از آن كسانى است كه از حيث ذات، صفات و فعل، «فانى فى اللّه» شده يا مقامات محو، طمس و محق را ادراك كرده باشند و به «موت ارادى» رسيده باشند و گفته‌اند در مرتبه خاص ولايت نيز دو مرتبه كلى دارد: ١. مرتبه محبان ٢. مرتبه محبوبان كه ولايت محبّان اكتسابى و از راه مجاهده حاصل مى‌گردد و ولايت محبوبان عطايى و موهوبى است و گروه محبان را سالكان مجذوب و گروه محبّان را مجذوبان سالك نيز تعبير و توصيف كرده‌اند چنانكه علامه حسن‌زاده آملى نيز آورده‌اند: «نبوت انبايى لازم ولايت محبّان و نبوت تشريعى لازم ولايت محبوبان است و در صحف اهل ولايت ولىّ گاه در مقام محبوبى دانسته شده و گاهى در مقام محبّى، ولايت ولىّ محبوبى، ازلى ذاتى و وهبى است و او صاحب نفس مكتفيّه است، اما ولىّ محبّى با اتّصاف به صفات اللّه و تخلق به اخلاق اللّه، به كسب ولايت نائل مى‌گردد.[٢]

و عالى‌ترين درجه ولايت، ولايت مطلقه است كه باطن و سرّ نبوت مطلقه است و ولايت مطلقه مخصوص حضرت ختمى مرتبت محمد مصطفى ٦ است و مظهر تام و تمام آن حضرت على ٧ است، و ولايت مقيده نيز مخصوص به حقيقت جزئيه اين جهانى پيامبر اكرم ٦ است و مظهر آن مهدى موعود موجود منتظر (عج) است چنانكه سيّد حيدر آملى نيز به آن اشاره كرده‌اند.[٣]

[١] - الفتوحات المكية، ج ١، ص ١٦٩، ب ١٦؛ رسائل قيصرى، ص ٧٠ به بعد و ...

[٢] - حسن‌زاده آملى، حسن، هزار و يك نكته، نكته ٣٧١ و ٣٤٧، ص ١٥٣ و ١٧٩.

[٣] - آملى، سيد حيدر، المقدمات من كتاب نص النصوص، ص ١٧٢- ١٧٣.