سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ١٩٢ - حقيقت محمديه

شمع جمع را به خوبى بر مشرب حكمى و عرفانى ترسيم و تفسير كرده‌اند.[١]

و به تعبير استاد سيد جلال الدين آشتيانى: «اعيان ثابته، تعيّنات اسماء الهيه‌اند و عالم منسوب است به عين ثابت انسان كامل، چون عين ثابت انسان سيادت بر ساير اعيان ثابته ممكنات دارد ... حقيقت اسم اعظم نيز به اعتبار آنكه خالى از تكثر نمى‌باشد، ممكن نيست مرتبط به حق باشد، و حق واحد صرف لا متعين بدون واسطه‌اى منشأ ظهور اين اسم گردد. آن واسطه، خليفه واقعى حقّ است، كه اسم اللّه از تعيّنات اين حقيقت كليه مى‌باشد ... اين حقيقت عبارت است از «فيض اقدس» كه ما تبعا لبعض ابناء التحقيق از آن تعبير به حقيقت محمديّه ٦ نموده‌ايم.»[٢] پس:

١. مرتبه اسماء و صفات نيز تعيّن حقيقت محمّديه است.

٢. اسم اللّه اسم احديت جمعيّه جميع اسماء است. باعتبار جهت ظهور در عالم اسماء، صورت و تعين اين اسم، عين ثابت انسان ختمى محمدى ٦ است.

٣. عين ثابت انسان كامل، سمت سيادت نسبت به ساير اعيان ثابته دارد.

٤. فرق بين مرتبه انسان كامل يا مرتبه «عمائيه» با مرتبه «الهيّه» به اعتبار ربوبيت و مربوبيت است، حقيقت محمديه ٦ «مربوب» و مرتبه الهيّه ربّ اين حقيقت است زيرا اين حقيقت مظهر اسم اعظم و ساير اسماء محكوم به حكم اسم اعظم‌اند.[٣]

بنابراين خداوند اولا در عين ثابت محمدى تجلى كرده و سپس از طريق او در ساير اعيان تجلّى كرده است و چون روايات عامه و اماميه ناظر بر «اتحاد روحى و نورى» پيغمبر اكرم ٦ و جانشين بلافصل او على بن ابيطالب ٧ و همچنين رواياتى بر اتحاد روحى و كينونت قرآنى پيغمبر اسلام ٦ با امامان شيعه عليهم السّلام وجود دارد و نظريه حقيقت محمديه ٦ قرب خاص وجودى با «ولايت» حضرات‌

[١] - ر. ك: مفاتيح الاعجاز فى شرح گلشن‌راز، ص ٢٣- ٢٤، شمس الدين محمد لاهيجى، با مقدمه، تصحيح و تعليقات دكتر محمد رضا برزگر خالقى و عفت كرباسى، انتشارات زوّار، چ پنجم، ١٣٨٣، تهران.

[٢] - شرح مقدمه قيصرى، ص ٦٤٩، چ اول، مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى، ١٣٦٥، قم.

[٣] - ر. ك: همان، ص ٢٢٠- ٢٢٤.