سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ١٨١ - د) عرفان اسلامى و مرگ ارادى

كه در قالب دعا انسان «مرگ ارادى» را مسئلت و تجربه نمايد و استعداد موت يابد:

«اللهم انى اسئلك التجافى عن دار الغرور و الانابة الى دار الخلود و الاستعداد للموت قبل حلول الفوت»[١] تا انسان بميرد قبل از اينكه او را بميرانند مرگ را بچشد قبل از آنكه مرگ را بر او بچشانند و چنين مرگ همانا تجربه عينى و عملى فناء در مراتب و درجاتش مى‌باشد تا به موت ارادى از دنيا و ما فيها انقطاع يافته و به دار آخرت و سراى سعادت راه يابد و ملا صدراى شيرازى نيز به قاعده «موتوا قبل ان تموتوا» كه قاعده‌اى به غايت عرفانى است استناد و استشهاد كرده و نوشته‌اند: «... و اين مشاعر و حواس صلاحيت ادراك امور آخرت را ندارند و بر آن كسانى كه در اين عالم منكشف شده است از انبياء و اولياء عليهم السّلام به اعتبار غلبه سلطان آخرت بر دلهاى ايشان به جهت آنكه استعمال اين حواس و مشاعر را در مشتهيات و لذات متعلّقه به دنيا ترك نموده‌اند و به موت ارادى از زخارف دنيوى قطع تعلّق كرده‌اند و مآرب آخرت را يافته‌اند چنان‌كه سيد ثقيلين ٦ فرموده است: «موتوا قبل ان تموتوا» يعنى اين حواس را از احساس معطل گردانيد تا آنكه مشاعر ادراك امور آخرت پيش از موت طبيعى براى شما منفتح گردد. و يكى از حكما به اين معنى اشاره نموده و گفته كه مردم مى‌گويند كه چشم را باز كن تا ببينى و من مى‌گويم كه چشم را ببند تا ببينى و ديگرى به طريق رمز به اين معنى اشاره نموده و گفته است اگر خواهى كه خانه‌ات روشن شود روزن‌هاى خمسه را سدّ كن.[٢]

لذا مرگ ارادى همانا مرگ نفس و اميال و امانّى نفسانى است كه تعطيل نابردار است و رياضت‌هاى مربوط به آن دائمى و اينكه عارفان هماره در «مرگ و زندگى» بسر مى‌برند و به تعبير علامه جعفرى «حركت در نوار مرزى زندگى و مرگ»[٣] دارند

[١] - كنز العمّال، ص ٣٠٢.

[٢] - صدراى شيرازى، ترجمه مبداء و معاد، ص ٤٨٩.

[٣] - تفسير و نقل و تحليل مثنوى، ج ٨، ص ٣٨٦.