سوى هندوستان اصلى رو نهاد		بعد شدت از فرج دل گشته شاد
خواجه با خود گفت كاين پند من است‌		راه او گيرم كه اين ره روشن است‌
جان من كمتر ز طوطى كى بود؟		جان چنين بايد كه نيكو پى بود[١]

آرى در ابيات يادشده و داستان رازآميز و درس‌آموز و عبرت‌اندوز مولانا راه رسيدن به «مرگ ارادى» را به خوبى هرچه تمام‌تر نشان داد كه الف) راه را بايد از راهنما و رهبر آموخت كسانى كه رهروى كردند و رهبرى مى‌كنند و انسان كامل مكمّل هستند ب) راه در حقيقت از «خودرهايى» و خروج از انّيت و هجرت از «من و ما» يا اعتباريات و اضافات است ج) انسان تا گرفتار دام‌هاى تنيده به دور خويش و در بند هوا و هوسها و خودنگريها و جلوه‌گرى است در زندان تن و خاكدان طبيعت قدرت طيران و پرواز ندارد راه اصلى مردن و به فناى فى اللّه رسيدن و پرواز كردن است و هر انسانى خود بايد زيرك و بافراست باشد و اراده كند كه از تعلّقات و تعيّنات برجهد و تا نميرد نيز آزاد نشود كه مردن همان و آزاد شدن همان و مرگ ارادى در حقيقت نماد و نمودى از «آزادگى و آزادى معنوى» و پرواز به سوى ملكوت تا ديدار با دلبر و دلدار خواهد بود و دين خدا و شريعت محمدى ٦ كه خاتم پيامبران است راه مردن اختيارى و دست‌يابى به حيات حقيقى و پايدار را نشان داده است پس گوش دل به آيت كريمه‌ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ ...[٢] سپرده و به خود برگرديم كه: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً[٣] لذا بايد بيدار شد و به بايدها و نبايدهاى انسان كامل كه تجلّى اعظم الهى است توجه علمى و عملى داشت و به «موتوا قبل ان تموتوا و حاسبوا قبل ان تحاسبوا»[٤] آن پيامبر آزادى و رهايى، كمال و

~hr /~

[١] - ر. ك: تفسير و نقد و تحليل مثنوى مولوى، ج ١، ص ٦٨٦- ٨٠٨، علامه محمد تقى جعفرى.

[٢] - انفال، ٢٤.

[٣] - مائده، ١٠٥.

[٤] - محمدى رى شهرى، ترجمه ميزان الحكمه، ج ٣، ص ١١٦٤.