سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ١٧٦ - ج) راههاى دستيابى به مرگ ارادى

است و خداى سبحان در وصف خويش نيز فرمود: رَفِيعُ الدَّرَجاتِ ذُو الْعَرْشِ‌[١] پس يقظه و بيدارى يا توجّه عقل و دل لازم است و نشانه‌هاى مرگ ارادى را دانستن و مرگ ارادى را نشانه گرفتن تا به آن مرتبه و مقام رسيدن كه زندگى حقيقى و «حيات طيبه» است و حيات طيّبه نيز فراطبقاتى و برتر از جنسيت زن و مرد بودن كه فرمود:

مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى‌ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَياةً طَيِّبَةً[٢] و در «شرح غرر الفرائد» حكيم سبزوارى شئون نفس ناطقه و راه‌هاى تكامل و تصعيد تا مرحله فناء و دست يازيدن به مرگ ارادى مطرح شده است كه چنين است:

در ابيات ياد شده مراحل تجليه، تخليه و تحليه كه شريعت‌گرايى براى تهذيب نفس و پيراستگى از رذائل و آراستگى به فضايل مطرح شد تا سالك به درجه «فناء» چه فناى فعلى و صفاتى و چه فناى ذاتى برسد و از كثرت به وحدت سير نمايد و «توحيد ناب» را در پرتو «ولايت الهيّه» ادراك كند و از «تعلق» و «تعيّن» رهايى يافته به «كمال انقطاع» و به تعبير قرآنى «تبتّل» برسد كه فرمود: وَ اذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ وَ تَبَتَّلْ إِلَيْهِ تَبْتِيلًا[٤] و در حقيقت بهترين و برترى راه براى درك «مرگ ارادى» همانا «راه عبوديت» و سلم حقيقى در برابر خداست كه انسان «عبد اللّه» به معناى واقعى كلمه‌

[١] - غافر، ١٥.

[٢] - نحل، ٩٧.

[٣] - شرح منظومه، بخش حكمت، ص ٣١٣- ٣١٤.

[٤] - مزمل، ٨.