سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ١٤٥ - ولايت روح نبوت تشريعى و تعريفى

مراحل و مراتبشان شاه كليد كمال وجودى انسان و صراط مستقيم وصال به مقام ولايت كه نبوّت تعريفى و استعدادى است خواهد بود و در اثر «ايمان به خدا و عمل صالح» و با محبت حقيقى و شريعت‌گرايى واقعى حاصل مى‌گردد و در انحصار هيچ فرد و طبقه‌اى نيست و ولايت نيز دو قسم است «عامه» كه مشترك است ميان همه مؤمنان و «خاصّه» كه از آن «واصلان» از ارباب سلوك است و فناى عبد در حق و بقاى او به حقّ است و «ولىّ» كسى است كه فانى از حال خود و باقى در مشاهده حقّ است و باطن نبوت «ولايت» است و البته داراى مراتب و درجات است.[١]

ملا صدرا نوشته‌اند: «نبوّت را باطنى است كه آن ولايت است و ظاهرى است كه آن شريعت است پس نبىّ به واسطه ولايت از خداوند و يا ملك معانى و حقايق را دريافت مى‌كند آن حقايقى كه كمال مرتبه نبوّت و ولايت به آن‌ها است و آن‌چه از خدا دريافت مى‌كند بدون واسطه يا باواسطه به بندگان ابلاغ مى‌كند و آنها را تزكيه كرده حكمت و كتاب مى‌آموزد و اين امر ممكن نيست مگر به واسطه شريعت و شريعت عبارت از مجموعه امورى است كه پيامبر آورده است از كتاب و سنّت ...»[٢] و همو در بحث از ولايت پس از تقسيم ولايت به عامه و خاصه در تعريف ولايت خاصه مى‌نويسد: ولايت خاصه عبارت از مرتبه فناى در خداوند است فناى ذاتى، صفاتى و افعالى. پس ولىّ كسى است كه فانى فى اللّه و متخلّق به اسما و صفات او است، آن هم يا عطايى است و يا كسبى، ولايت عطايى به قوت انجذاب به حضرت الهيّه حاصل مى‌شود قبل از مجاهدت. و ولايت كسبى آن ولايتى كه بعد از مجاهدت به واسطه انجذاب به حضرت الهيه حاصل مى‌شود در اين‌كه آيا ولىّ بايد بداند كه ولىّ است و يا

[١] - ر. ك: سجادى، سيد جعفر، فرهنگ لغات و اصطلاحات و تعبيرات عرفانى، ص ٤٩٢- ٤٩٤، ١٣٦٢ ش، تهران، كتابخانه طهورى.

[٢] - صدراى شيرازى، محمد بن ابراهيم، مفاتيح الغيب، ص ٤٨٥.